منطقه وفس

ساکنان چهار روستای وفس، چهرقان، گورچان و فرک به زبان تاتی(گویش وفسی) تکلم می­کنند. این چهار روستا که تقریبا در یک خط فرضی واقعند، با فاصله­ی کمی از یکدیگر در شمال­غربی استان مرکزی قرار دارند.

با توجه به مشترک بودن گویش این روستاها و شواهد و قراین بسیار دیگر، می-توان با اطمینان گفت که تاریخ و گذشته­ی این چهار روستا به یکدیگر مربوط بوده و برای پی بردن به تاریخ و پیشینه­ی منطقه و هر کدام از روستاها و همچنین گویش وفسی، حتما باید مطالعاتی در هر چهار روستا صورت گیرد.

متاسفانه تا کنون هیچ گونه تحقیقاتی پیرامون این روستاها (به جز وفس) صورت نگرفته و لذا مطالب و منابع بسیار کمی در دسترس می باشد که امیدوارم با توجه به شخصیت های علمی و فرهنگی که خوشبختانه در هر چهار روستا وجود دارد، در آینده شاهد انجام مطالعاتی پیرامون گذشته­ی این روستاها باشیم.

در این پست به روستای گورچان می پردازیم و مطالب محدودی که از طریق مطالعه و جستجو در اینترنت حاصل شده است، ذکر می گردد:

گورچان (Gurchan, Qurchan)

روستای گورچان در شرق وفس، شمال شهرستان کمیجان و شمال­غربی استان مرکزی قرار دارد.

طبق آخرین تقسیمات جغرافیایی، روستای گورچان تابع دهستان خنجین از بخش مرکزی شهرستان کمیجان است.

طبق آخرین سرشماری که در سال 1375 شمسی صورت گرفته است، جمعا 135 خانواده با جمعیت 662 نفر در این روستا زندگی می­کنند.

روستای گورچان، روستایی کوهستانی است ولی نسبت به وفس، ارتفاع بسیار کمتری دارد(اختلاف 1000 متر). در تصویر زیر موقعیت دو روستا نسبت به یکدیگر را می­بینید.

دو ارتفاع عمده اطراف گورچان عبارتند از:

در سایت قنات­های ایران، هیچ قناتی برای گورچان نامبرده نشده است؛ احتمالا این روستا در حال حاضر فاقد قنات می­باشد و آب مورد نیاز ساکنان از طریق حفر چاه تامین می­شود.

مرحوم استاد محمد مقدم در کتاب گویش­های وفس، تفرش و آشتیان (شماره 11 مجله­ی ایران کوُده، سال 1328 شمسی)، در قسمت توضیحات مربوط به وفس می­نویسد:

بلوک وفس بر دامنه­ی شرقی کوه وفس یا کوه سفید کشیده شده و شش ده بزرگ دارد بنام گورْچان (در قباله­ها گوهرچال)، ...

وفسی(در محل وُوْسی) گویش قصبه­ی وفس و سه ده کوچک چهرقان و فرک و گورچان است و روی­هم­رفته، پیرامون 6600 به آن حرف می­زنند.

در کتاب گویش­های وفس، تفرش و آشتیان سه تصویر از گورچانی­ها ترسیم شده است؛ یک تصویر از کدخدای آن­زمان گورچان و دو تصویر دیگر چهره یکی از اهالی گورچان را از روبرو و نیمرخ نمایش می­دهد:

نقش گورچانی­ها در تهیه کتاب داستان­های قومی وفسی

همانطور که پروفسور دونالد استیلو در این مقاله توضیح داده است، داستان­های اولیه مورد استفاده این کتاب توسط دو گورچانی(مشهدی مهدی و غضنفر محمودی) با گویش وفسی بیان شده است. این داستان­ها توسط محقق انگلیسی در سال 1958 میلادی و در روستای گورچان ضبط شده بود.

The volume consists of 24 folk tales collected in Iran in August 1958 by the eminent British scholar, Laurence Elwell-Sutton, on a reel-to-reel tape recorder. The tales were narrated on these tapes by two speakers of the Gurchani dialect of Vafsi, Ghazanfar Mahmudi and Mashdi Mahdi, who were then respectively 16 and about 60 years old. The two speakers were from the village of Gurchan, some 89 kilometers north of Arak. The actual recording covers approximately 4 hours of spoken Vafsi, about equally divided between Mahmudi and Mahdi, for a total of some 15,000 words

لینک­های گورچان در اینترنت

آب و هوای گورچان تا 15 روز در این سایت پیش­بینی می­شود. همچنین تصویر ماهواره­ای گوگل از گورچان را می­توانید از طریق این لینک مشاهده نمایید. اطلاعات طول و عرض جغرافیایی و نقاط جمعیتی نزدیک گورچان در این و این سایت آمده است.

و چند مطلب

1) روستایی با نام گورچان در شهرستان خاش استان سیستان و بلوچستان قرار دارد.

2) در سایت راه و ترابری استان مرکزی آمده است:

3) در فرهنگ جغرافیایی ایران، دایره­المعارف فارسی و فرهنگ دکتر معین نامی از گورچان آورده نشده است.