چهرقان زیبا و چهرقانی های خونگرم
پیشینه روستا
روستای چهرقان روستایی است که قدمتی دیرینه دارد و در ابتدا به عنوان "چراهگاه" استفاده می شده اما به علت اینکه مکان سرسبزی بوده و منابع آبی زیادی را در دل خود جای داده است و نیز منطقه ای کوهستانی است که در آن زمان یک امتیاز محسوب می شده، کم کم عده ای در آنجا سکنا گزیدند و این آغاز تمدن چهرقان بود. نام این روستا در ابتدا "چراگاهان" بوده است که بعدها به "چهرگان" و در آخر به نام "چهرقان" کنونی درآمد.
موقعیت جغرافیایی
روستایی با 120 کیلومتر فاصله از مرکز استان مرکزی (اراک) و 20 کیلومتر فاصله تا مرکز بخش(کمیجان) در شمال غربی شهرستان اراک، در منطقه وفس قرار دارد.
چهرقان از سمت شرق با روستاهای وفس و آمره و استهری و از سمت شمال به روستای راستگویان از توابع بخش فامنین همدان و از سمت غرب با روستای طرلان همجوار می باشد.
فاصله ی چهرقان تا جاده اصلی ساوه-همدان 40 کیلومتر است که مقدار 9 کیلومتر از این مسیر از چهرقان تا راستگویان جاده ای خاکی است.
در مسافت 20 کیلومتری (چهرقان تا کمیجان) مسافتی حدودا دو کیلومتر وجود دارد که جاده ی آن روی گردنه ای پیچ و خم دار است که در زمستان خالی از خطر نیست و افرادی که برای اولین بار این گردنه را می بینند می ترسند، اما این گردنه از لحاظ دید در موقع رانندگی قابل قبول است؛ اما اگر از گردنه وفس عبور کرده باشید متوجه می شوید در گردنه چهرقان خطر بسیار کمتری متوجه شماست.
موقعیت طبیعی
از نظر موقعیت طبیعی، چهرقان در میان کوه های مرتفع منطقه قرار گرفته و دارای زمستان های بسیار سرد است و به سبب کوهستانی بودن، بخش اعظم زمین های کشاورزی دارای شیب بوده و به صورت دیم قابل کشت می باشد.
منبع تامین آب روستا عبارت است از چهار رشته قنات و یک دهنه چشمه که متاسفانه هر ساله آب آن کاهش میابد.
محصولات کشاورزی بیشتر شامل غلات (گندم و جو) و حبوبات (نخود و عدس) بوده و باغات روستا نیز شامل درختان زرد الو، سیب، گردو، سنجد و انگور و درخت های غیرمثمر می باشد. اکثر اهالی چهرقان به کشاورزی و دامپروری مشغول اند، البته در این میان شغل های دیگری هم از نظیر صنایع ساختمانی و فروشندگی و ... هم رواج یافته اند.
وضعیت فیزیکی چهرقان
بافت ساختمانی روستا اغلب همان بافت قدیمی و سنتی است و مصالح به کار رفته در ساختمان ها همان چوب و خشت و سنگ است. اما امروزه ساخت خانه های محکم که با استفاده از مصالح امروزی ساخته شده است متداول شده است و از این قبیل خانه ها در روستا زیاد به چشم می خورد.
اغلب کوچه های چهرقان خاکی اند و تنها قسمت اندکی از این کوچه ها آسفالت اند. چهرقان دارای آب، برق و تلفن است اما چهرقان گاز ندارد. ضمنا در چهرقان ایرانسل آنتن نمی دهد اما چند سالی است که آنتن خطوط همراه اول در چهرقان نصب شده است.
چهرقان تا قبل از انقلاب از امکانات قابل توجهی برخوردار نبود اما پس از انقلاب کار های عمرانی خوب و قابل توجهی در چهرقان صورت گرفته است؛ مثلا در سال 1378 دفتر مخابراتی 256 شماره ای در چهرقان تاسیس شد.
در حال حاضر تعداد 4 باب مسجد، یک باب حسینیه، 2 باب واحد آموزشی (مدرسه راهنمایی و دبستان )، دفتر مخابراتی، پست بانک و درمانگاه، مجتمع های عمومی چهرقان را تشکیل می دهند.
چهرقان، دبیرستان ندارد و دانش اموزان مجبورند در مرکز بخش ثبت نام کنند یا به شهر های مجاور نظیر اراک، همدان، قم یا ... بروند و به ادامه تحصیل بپردازند.
طبق اخرین آمارگیری(سال 1385)، جمعیت چهرقان 1669 نفر بوده است. البته جمعیت کنونی این روستا در حدود 2000 نفر میباشد.
زبان و گویش
زبان مردم چهرقان گویش تاتی است و یا به اصطلاح گویش وفسی می باشد که غیر از اهالی روستای چهرقان، این مناطق هم به زبان تاتی صحبت میکنند که عبارتند از:
1. ابراهیمآباد (قزوین)/2. اسفرورین/ 3. بجنورد/ 4. بخش الموت شرقی/ 5. بخش خورگام
6. بخش رودبار الموت/ 7. برهسر/ 8. بیورزین/ 9. تاکستان/ 10. جیرنده/ 11. دانسفهان
12. رزجرد/ 13. رودبار الموت/ 14. زیاران/ 15. شهرستان رودبار/ 16. فشند/ 17. وفس
18. چرزه/ 19. کجل/ 20. کرود/ 21. کلور/ 22. کهک/ 23. کیلان/ 24. گورچان/ 25. گیلوان
26. تاتنشینهای بلوک زهرا
گویش تات از گویش های قدیمی ایران زمین است که به زبان دوره ماد شبیه است.
گویش تات را می توان در اشعار بعضی از شاعران بزرگ ایرانی نظیر باباطاهر یافت. برای نمونه بیتی را بیان کرده ام: دلی دیرم خریدار محبت/ کزو گرم است بازار محبت
که در اینجا "دیرم" به معنای "دارم" می باشد.
دین و مذهب
اهالی روستای چهرقان همگی مسلمان و پیرو مذهب شیعه می باشند و از دیرباز دارای باورهای اعتقادی قوی ای بوده اند که البته [میزبان] علما و شخصیت های برجسته ای نظیر مرحوم ایت الله محمد انصاری، آیت الله نصرت اله بناروانی، شهید سپهبد علی صیاد شیرازی و دیگر علمای بومی وغیر بومی بوده است.
چهرقان در دوران دفاع مقدس
چهرقان در دوران دفاع مقدس فعالیت خود را با اهدا 22 شهید گرانقدر و ده ها جانباز در جبهه های نبرد حق علیه باطل نمایان کرد. در دوران دفاع مقدس بیش از 500 نفر از اهالی در صحنه جنگ حضور داشتند و دوشادوش دیگر رزمنده ها می جنگیدند. در این جا نام این 22 شهید را یاد آور شده و یاد وخاطره آنان را گرامی می داریم.
1. اکبر چهرقانی
2. قاسم چهرقانی
3. سید طاهر حسینی
4. باب ا.. یوسفی
5. محمد یوسفی
6. علی چهرقانی
7. علی اصغر جعفری
8. حسین علی یوسفی
9. اسماعیل نبی لو
10.نبی ا.. یوسفی
11.محمود یوسفی
12.رمضانعلی چهرقانی
13.حسین علی یوسفی
14.محمود یوسفی
15.داود ایزدی
16.محمد چهرقانی
17.حسین علی یوسفی
18.محمد یوسفی
19.صفی ا.. چهرقانی
20.شعبانعلی چهرقانی
21.رجبعلی جعفری
22.سعید ادبجو
یادداشت: 1) سرویس دهنده وبلاگ آقای علی چهرقانی و در نتیجه وبلاگ ایشان با آدرس "بلاگدان" غیرقابل دسترسی است و اطلاعات فوق را از "کش گوگل" این وبلاگ برداشته ام.
2) با توجه به عدم ذکر منابع در مطلب آقای علی چهرقانی به ویژه در بخش "زبان و گویش"، لازم است صحت "مناطق تات نشین" مورد بررسی قرار گیرد.
3) متاسفانه عکس های کمی از طبیعت و مردمان چهرقان بر روی اینترنت موجود است. عکس کوچک ابتدای این پست، از وبلاگ نیمه تعطیل "چهرقان روستایی از زمان ايران باستان" برداشته شده است.
عکس های خبری از چهرقان:
يادواره 21 شهيد روستاي چهرقان
برگزاری جشن دهه فجر در روستای چهرقان با حضور فرماندار و دیگر مسئولان
مطالبی که تاکنون از چهرقان در این وبلاگ نوشته شده:
"روستای چهرقان" و
"شهدای روستای چهرقان در يك نگاه"