Vafsi in Tafresh area

In the Tafresh area there are four languages whose interrelationships or further affiliations to other groups of NWI (Northwest Iranian) have never been defined

 

Vafsi, a seemingly mixed language (spoken in four villages) with features of both the Tatic and the Central Plateau groups, with a heavy overlay of some form of Kurdic; it does not, however, look to be a normal transitional language between any of these groups but rather a later mixture of all three groups, probably due to population movements and language switching

 

Tafreshi

Ashtiani

Amorei

 

ترجمه

 

در ناحیه تفرش، چهار زبان وجود دارد که ارتباط متقابل یا وابستگی آنها به سایر گروه های زبانی شمال غربی ایران، قابل تعریف و تعیین نمی باشد:

 

وفسی، ظاهراً زبانی مرکب و مخلوط است( در چهار روستا صحبت می شود) که ویژگی هایی مشترک از دو گروه زبانی تاتی و فلات مرکزی دارد. همچنین این زبان به مقدار زیادی تحت تاثیر گونه هایی از زبان کردی قرار گرفته است؛ به نظر نمی رسد که زبان وفسی ، یک زبان انتقالی معمولی از این سه گروه زبانی ( تاتی، فلات مرکزی و کردی) باشد بلکه بیشتر می توان گفت که ترکیب و مخلوطی از این سه گروه است که احتمالا در نتیجه ی حرکت جمعیت و تغییر زبان حاصل شده است.

 

تفرشی

آشتیانی

آمره ای

 

 

متن فوق از مقاله پروفسور دونالد استیلو، انتخاب شده است. پروفسور استیلو در این مقاله به شرح و توضیح زبان های شمال غربی ایران می پردازد و آنها را به ۷ گروه اصلی و ۲ گروه فرعی تقسیم می کند.

 

هفت گروه اصلی عبارتند از: تاتی، کردی، گورانی، زازکی / دیملی، کاسپین، فلات مرکزی و بلوچی.

 

دو گروه فرعی عبارتند از: ۱) زبان های ناحیه تفرش ۲) زبان های ناحیه سمنان.

 

ایشان، زبان وفسی را، هم به صورت زیر شاخه ای از زبان تاتی مطرح کرده است(زبان وفسی فرمی غیر عادی از گویش تاتی است) و هم آن را به صورت زبانی مستقل جزو زبان های ناحیه تفرش تقسیم بندی نموده است.

این مقاله را می توانید در سایت موسسه ماکس پلانک آلمان مطالعه نمایید.

همه ی ما وفسی ها، عاشق وفسیم

بعضی از تصاویری که در زیر آمده است ارزش هنری خاصی ندارد، اما همه ی این عکس ها خاطراتی از وفس را در ما زنده می کند. خاطراتی از خانه ها، کوچه ها، محله ها، قنات ها، باغات و ...

در پی درخواست آقای ندری، توضیحاتی به تصاویر اضافه شد که می توانید از طریق ثابت نگه داشتن مکان نمای ماوس بر روی هر عکس، آن توضیحات را ملاحظه نمایید.  

                     

                     

                      

                     

                      

                     

                     

دامداری در وفس

همانطور که در پست مراتع وفس ذکر شد، کوهستانی بودن منطقه و وجود مراتع نسبتاً خوب که در مالکیت کسی قرار ندارد شرایط لازم را برای پرورش دام مهیا نموده است. اکثر خانواده ها برای تامین شیر، لبنیات و مواد پروتئینی مورد نیاز خود، حداقل چند راس دام نگهداری می کنند؛ تعدادی از خانواده ها نیز با نگهداری گوسفندان(به زبان وفسی، چَروا) بیشتری تا حدود ۱۰۰ راس، به کسب درآمد می پردازند( بیشتر از طریق فروش بره و گوسفندان در فصل تابستان).

مراتع زیادی برای چرای دام ها وجود دارد که بهترین آنها مراتع« سیبر و چاکنار» می باشد که از مراتع بسیار خوب منطقه محسوب می شوند و کلیه دام ها، سالی حداقل یکبار توسط جهاد سازندگی واکسینه شده و به آنها قرص ضد کرم داده می شود.

 

تامین مواد غذایی دام در فصول سال و انواع گله ها

در ابتدای فصل بهار گوسفندان را برای تغذیه به مراتع وفس می برند و اینکار تا اوایل دی ماه ادامه دارد که از این زمان با شروع فصل زمستان از دام ها در طویله و آغل نگهداری می کنند و به آنها علوفه خشک می دهند که معمولاً روزانه سه مرتبه می باشد. البته در فصل زایش دام ها که از اواخر بهمن تا اوایل فروردین ماه است گاهی تا پنج مرتبه نیز به آنها علوفه داده می شود و این علوفه شامل: برگ خشک شده ی درختان، کاه و یونجه، پوشال نخود و عدس، نان خشک و جو می باشد.

بهترین فصل برای نگهداری دام، تابستان می باشد و در این فصل بعضی از اهالی اقدام به پرورش دام های گوشتی می کنند.

 

گله های دام به دو دسته تقسیم می شوند:

الف) گله ی شب چَر

چوپان ها در ابتدای فصل بهار، گوسفندان را برای تغذیه به مراتع وفس می برند. گوسفندانی که دارای بره و بزغاله هستند توسط صاحبانشان به چَرا برده می شوند تا بره (به زبان وفسی، وَرَ) ها و بزغاله(به زبان وفسی، بِزْلَ) ها بزرگتر شوند و بتوانند با گوسفندان دیگر به چَرا بروند. از حدود ۲۰ اردیبهشت ماه، تمام گوسفندان را تحویل چوپان می دهند و صاحبان دام به نوبت، به کمک چوپان می روند و همچنین غذای او را تامین می کنند. چوپان موظف است در این مدت به طور شبانه روزی به نگهداری از دام ها بپردازد. چوپان، گوسفندان را در روزها در مراتع می چراند و هر روز ظهر آنها را برای خوردن آب به کنار چشمه می برد. شب ها نیز آنها را در آغل های بزرگی که در مراتع مختلف وفس از جمله « چاکنار»، « دُبْرینْ»، « کوسی قشلاقْ»، « آبْ رنگ» و« انجمن» ساخته شده است نگهداری می کند. در ۹ ماهه اول سال این گوسفندان در مراتع نگهداری می شوند و در اول دیماه که فصل چَرا تمام می شود آنها را به روستا باز می گردانند. در فصل زمستان نیز این گوسفندان را در آغل نگهداری می کنند و به آنها علوفه خشک می دهند.

ب) گله های روزانه

این نوع گله ها هر روز صبح از روستا به مراتع می روند و شب ها به روستا باز می گردند. در این نوع گله ها بیشتر، بز (به زبان وفسی، بِزَ )  به چشم می خورد که برای تامین شیر نگهداری می شود. همچنین افرادی که تعداد دام آنها محدود است نیز دام های خود را با این گله روانه صحرا می کنند. این نوع گله ها نیز از اوایل بهار تا اواخر پاییز برای چَرا به مراتع می روند و در فصل زمستان در آغل به آنها علوفه ی خشک داده می شود. نگهداری از این دام ها نیز در فصل چَرا بر عهده چوپان می باشد.

 

محصولات دامی و میزان تولید دام

از تعداد دام های حال حاضر وفس و تعداد زایش در هر سال، اطلاع دقیقی در دست نیست. آقای باریکلو در پایان نامه خود در سال ۱۳۷۳، می گویند: « در سال های گذشته، آمار تعداد دام های وفس در حدود ۴۰ هزار راس بوده است که در حال حاضر این تعداد به ۲۰ الی ۲۵ هزار راس می رسد و هر ساله حدود ۱۰ هزار راس گوسفند تولید می شود». آقای حاجیلو نیز، در سال ۱۳۷۹ در پایان نامه خود آورده اند:« تعداد ۲۲ راس دام بزرگ(گاو) و حدود ۱۰هزار راس دام کوچک در این روستا نگهداری می شود و چیزی حدود ۶۰۰۰ راس دام، تولید سالیانه این روستا می باشد». از طرفی آقای عباس وفسی که از مسئولین شهرستان می باشند، در جواب سئوال بنده در رابطه با تعداد دام های موجود در وفس، گفتند که بر طبق آمار رسمی، تعداد دام های وفس ۲۵ هزار راس می باشد.

فصل زایش دام ها در وفس از اواخر بهمن تا اوایل فروردین ماه است و دام ها هر سال یکبار می زایند. در بعضی مواقع و در سال هایی که مراتع خوب باشد، تعداد کمی از دام ها در اوایل پاییز می زایند که اگر این دام ها در این هنگام خوب تغذیه شوند مجددا در فروردین ماه نیز می زایند.

از تولیدات عمده ی دامی می توان به شیر، ماست، پنیر و گوشت اشاره کرد و همانطوری که قبلاً ذکر شد، این تولیدات اکثراً به مصرف خود خانواده ها می رسد. همچنین کره محلی، پشم و پوست (که مازاد مورد نیاز آن به مراکز شهری صادر می شود) از دیگر تولیدات دامی در وفس می باشد.

 

تنگناهای توسعه دامداری

امروزه مهاجرت و زندگی شهرنشینی باعث شده تا ساکنان سابق وفس و نسل جدید، دلبستگی زیادی به روستا و زندگی روستایی نداشته باشند و لذا حاضر به سرمایه گذاری در فعالیت های مختلف اقتصادی روستایی از جمله دامداری و دامپروری نمی باشند. امروزه حتی دامداران حال حاضر وفس نیز، سرمایه اضافی خود را در امر دامداری سرمایه گذاری نمی کنند(که البته دلایل زیادی دارد) و به طور کلی می توان گفت که شیوه دامداری در وفس، کاملاً سنتی می باشد و تا کنون، دامداری به روش صنعتی وجود نداشته است.

به دلیل مشکلات فراوان، هم اکنون در وفس دامپروری وجود ندارد و تنها نگهداری احشام در سطح دامداری خلاصه می شود و علی رغم اینکه هر ساله گوسفندان زیادی (به نسبت دام های موجود) به نقاط دیگر صادر می شود، لیکن در بعضی مواقع برای تهیه گوشت مورد نیاز، گوسفندان پَروار را وارد می کنند.

اصطبل ها و انبار های علوفه، بسیار قدیمی و غیر بهداشتی می باشند. علوفه ی خشک جهت تغذیه ی دام ها در فصل زمستان از روستاهای مجاور تامین می شود که صرف نظر از مشکلات بسیار آن، هزینه بالایی دارد. مشکل اساسی دیگر، کمبود آب شرب دام ها در مراتع است و دام ها هر روز باید فاصله زیادی را از مراتع تا محل آب طی کنند؛ همچنین در سال های اخیر به دلیل آلوده شدن گهگاهی آب در بعضی محل ها و نیز وجود و شیوع امراض دامی، تعدادی از دام ها تلف شده و می شوند(در زمان زایش نیز، دام هایی از بین می روند). وجود بیماری شایع « تب مالت» که در سال های اخیر امراض آن به ساکنین نیز سرایت کرده، هزینه زیادی به دنبال داشته و متاسفانه تا کنون هیچ اقدامی از سوی سازمان های ذیربط از جمله سازمان دامپزشکی استان، صورت نگرفته است و همچنان این مشکل، مصرف مواد لبنی را تهدید می کند و سلامت افراد را به مخاطره می اندازد.

 

ارزش اقتصادی توسعه دامداری و تامین مواد پروتئینی

در حال حاضر مصرف مواد پروتئینی نسبت به گذشته افزایش یافته است و قیمت آن نیز برای تولید کننده مناسب می باشد، بنابراین با توسعه دامداری و دامپروری می توان هم نیازهای پروتئینی کشور را تامین کرد و هم می توان درآمد دامداران را افزایش داد. در وفس به خاطر مشکلاتی که در بحث پیش گفته شد، دامداران مجبورند دام های خود را در حدود تیر ماه بفروشند که چنانچه مشکلات برطرف شود با نگهداری و تغذیه دام ها تا حدود ۳ الی ۴ ماه دیگر، می توان قیمت دام ها را به دو برابر افزایش داد که در نتیجه باعث رونق دامداری و دامپروری خواهد گشت.

 

منابع:

۱) جغرافیای طبیعی، اقتصادی و انسانی وفس؛ حسینعلی باریك لو؛ پایان نامه دانشجویی؛ سال ۱۳۷۳.

۲) منوگرافی روستای وفس؛ حسینعلی حاجیلو؛ پایان نامه دانشجویی؛ سال ۱۳۷۹.

هیئت وزیران تصویب کرد: ارتقای محور وفس - آقجه قلعه

خبر گزاری کار ایران   ۲۰/۰۳/۱۳۸۵

 

با تصویب هیات وزیران:

توسعه و بهسازی مسیرهای حمل و نقل جاده‌‏ای و ریلی استان مركزی انجام می‌‏شود

 

به گزارش ایلنا، براساس مصوبه هیات وزیران، وزارت راه و ترابری موظف‌‏ شد در شروع عملیات اجرایی اتوبان ساوه - همدان در نیمه اول سال ۸۵ اقدام كرده و ۱۵۰ میلیارد ریال برای روكش راه‌‏ های روستایی استان مرکزی از محل اعتبارات ملی راه‌‏ های روستایی اقدام كند.

براساس این گزارش، مطالعه امکان سنجی و توجیه اقتصادی دو خطه كردن راه ‌‏آهن قم - اراک در سال جاری، احداث پل‌‏های روگذر راه ‌‏آهن، ارتقای محور وفس - آغجه قلعه برای اتصال شهر کمیجان به نوبران، مطالعه اجرایی پروژه احداث جاده اراک - طرامزاد - داودآباد و مطالعه امکان ‌‏سنجی راه اصلی ارتباطی درون استان از دیگر برنامه‌‏هایی است كه وزارت راه و ترابری مكلف شده با همکاری سازمان مدیریت و برنامه‌‏ریزی كشور پس از طی مراحل قانونی انجام دهد.

به گزارش نشریه برنامه، مطالعه امكان ‌‏سنجی اتصال راه‌‏ آهن سراسری به شهرك صنعتی خمین، مطالعه و احداث كمربندی شهر ساوه به طول ۴ كیلومتر از محل اعتبارات رفع نقاط حادثه ‌‏خیز در سال‌‏های ۸۵ و ۸۶، بهسازی و تعریض محور آشتیان - راهبرد از دیگر اقداماتی است كه براساس مصوب هیات وزیران وزارت راه و ترابری موظف به انجام آن شده است.

 

پایان پیام

اخبار وفس

حفر چاه آب در وفس

 

چند روز قبل، خبری شنیدم مبنی بر اینکه جدیداً چاه آبی به طور مخفیانه، در « منطقه اُودَر»، حفر شده و قرار است آب آن برای کارخانه ی سیمانی که قبلاً در پست های « آب وفس به کمیجان می رود؟!!» و « قضیه انتقال آب وفس » به طور کافی در موردش بحث کردیم، انتقال داده شود. برای پیگیری بیشتر این خبر ابتدا با مهندس عباس وفسی(مسئول شیلات شهرستان) تماس برقرار کردم. آقای وفسی گفتند که این خبر صحت ندارد و هدف از حفر این چاه که توسط مسئولین مربوطه صورت گرفته است، آب رسانی به چند روستای کم آب و کم جمعیت اطراف وفس و آمره بوده است. آقای وفسی همچنین گفتند که این چاه در عمق ۷۰ متری به لایه های سنگ برخورد کرد، و لذا ناچاراً تعطیل شد و مسئولین مربوطه نیز پروژه را پایان یافته اعلام کردند.

آقای حسن باریکلو، دهیار وفس نیز با تایید صحبت های آقای وفسی اعلام کرد، قرار بود این چاه ۲۰۰ متر عمق داشته باشد ولی در ۷۰ متری به سنگ(از نوع سنگ های سیاه) برخورد کرد و لذا اجباراً تعطیل گردید. حفر این چاه برای آبرسانی به چند روستا از جمله روستاهای وحید آباد، محمود آباد، سوران و ... صورت گرفته بود که بی نتیجه ماند.

 

در ضمن، همانطور که قبلاً در پست « قضیه انتقال آب وفس» عرض کرده بودم، سرمایه گذار شرکت سیمان کمیجان، فردی تبریزی است که در شهر فراهان کارخانه هایی دارد. جدیداً از طریق جستجو در اینترنت، توانستم سایت این شرکت را بیابم. نام این فرد، محمد باقرکبیری است و نام گروه صنعتی او، کبیر می باشد. برای اطلاعات بیشتر می توانید به سایت این شرکت مراجعه کنید. در این سایت صفحه ای نیز به کارخانه سیمان کمیجان اختصاص یافته است که فعلاً اطلاعاتی ندارد.

 

بحث منزل حاج محمد خان دارابی و ایجاد پایگاه میراث فرهنگی در وفس

 

همانطور که در چند پست قبل، اشاره ی کوتاهی کردم؛ متاسفانه آقای دارابی نسبت به تهیه گزارش از ساختمان و ارائه به میراث فرهنگی، اقدام نکرده اند و گویا قصدی برای انجام این کار ندارند.

از طرف دیگر، مسئولین میراث فرهنگی به مسئولین روستا اعلام کرده اند که هر چه زودتر نتیجه ی کار را مشخص کنند و میراث فرهنگی را در جریان قرار دهند.

با تلاش و کوشش های همشهریان گرامی آقایان مهندس محمود طالبی، حاج آقا رضا سمیعی و حسن باریکلو، قرار شد تا صحبتی جدی با آقای دارابی صورت گیرد تا تکلیف این کار مشخص شود. همانطور که در پست « خانه ی مردم شناسی وفس»، شرح داده بودم، آقای دارابی در حضور مدیر کل میراث فرهنگی قول داد که نسبت به تهیه گزارش از ساختمان و سایر همکاری ها با میراث فرهنگی، اقدام کند و بی توجهی حال حاضر ایشان هیچ توجیهی نمی تواند داشته باشد.

در دو سه روز آینده نتیجه پیگیری ها را اعلام خواهم کرد.

 

چاپ کتاب های استاد سمیعی

 

همانطور که در پست «چاپ کتاب فرهنگنامه زبان وفسی»، توضیح داده بودم؛ آقای حسینی، مدیرکل میراث فرهنگی در هنگام حضور در وفس، بیان کردند که کتاب فرهنگنامه زبان وفسی استاد سمیعی زیر چاپ است. روز گذشته با استاد سمیعی در خمین تماس گرفتم و پیرامون این کتاب سئوال کردم که آقای سمیعی فرمودند، گویا این کتاب به تایید سازمان رسیده است ولی فعلاً مراحل قبل از چاپ را سپری می کند و بعید است که به این زودی ها چاپ شود.

 

ساخت مقبره برای شهدای گمنام مدفون در وفس

 

آقای دهیار اعلام کردند: با بودجه ی ۱۰ میلیون تومانی که از طرف بنیاد شهید و چند نهاد دیگر به وفس اختصاص یافته است، قرار است تغییراتی در ساختمان و جایگاه یادواره شهدای وفس ایجاد شود. این تغییرات عبارتند از ایجاد یک حسینیه در پشت جایگاه فعلی یادواره( با تخریب دیوار پشتی جایگاه ) و همچنین احداث یک مقبره برای سه شهید گمنام دفن شده در محل جایگاه. قرار است این پروژه در تابستان اجرا شود و گویا مجری آن، شهرداری شهرستان می باشد.

سنگفرش کردن کوچه های وفس

 

خبر بسیار بسیار خوب: کوچه های وفس در حال سنگ فرش شدن است

 

در روز گذشته خبر سنگفرش شدن دو کوچه از کوچه های وفس را از دهیاری وفس دریافت کردم. بر اساس این خبر، دو کوچه ی باغچه میران( فاصله ی باغچه میران تا دروازه) و مانداران( فاصله ی مانداران تا ماندی ویلجَ)، این روزها در حال سنگ فرش شدن است. بر اساس صلاحدید اهالی روستا و مسئولان استان(و شاید شهرستان)، تصمیم گرفته شد که به جای آسفالت کردن کوچه ها، از سنگ برای فرش کردن کف کوچه ها استفاده شود. مجری این طرح بنیاد مسکن استان می باشد که با همکاری دهیاری وفس و با اعتباری بالغ بر ۱۰ میلیون تومان، اقدام به اجرای این پروژه کرده است. این پروژه که از چند روز قبل شروع شده تا حدود ۴۵ روز دیگر ادامه دارد. سنگ های مورد نیاز، توسط تراکتور از حوالی تلخاب به وفس حمل می شود و با استفاده از سیمان و سایر مواد مورد نیاز، کوچه ها سنگ می شود.

 

دقیقاً نمی دانم که هم اکنون در کدام قسمت مشغول فعالیت هستند و اینکه آیا در نهایت کل کوچه های وفس سنگ می شود یا فقط محدود به بعضی کوچه هاست( و بعضی کوچه ها آسفالت خواهند شد).

 

سنگ فرش کردن کوچه ها، مزایا و معایبی دارد که باید بررسی شود. آیا در صورت سنگ شدن کوچه ها، باز هم امکان گاز کشی خانه های وفس وجود دارد( با توجه به اینکه مسئولین بنیاد مسکن و ... اعلام کرده بودند برای گاز کشی خانه ها، ابتدا کوچه ها باید عریض شود و خانه ها نوسازی گردد؛ البته مسئولین میراث فرهنگی اعلام کرده بودند کوچه ها نباید دست بخورد و خانه ها باید با کمترین تغییرات نوسازی شود!!).

 

در روز آینده، اخبار مهم دیگری را به اطلاع خواهم رساند.

صندوق غدیر

مطمئنا همه ی ما به خوبی می دانیم که تنها راه حل مسائل و مشکلات وفس، اتحاد و همبستگی میان همه ی وفسی هاست. هم وفسی های نسل جدید که جوانان حال حاضر این قوم می باشند و هم نسل قبل که جزو میانسالان و بزرگان قوم وفس به حساب می آیند. هم وفسی هایی که در شهرهای تهران، قم، اراک، کرمان و ... زندگی می کنند و هم وفسی هایی که در وفس زندگی می کنند. منظور از اتحاد و همبستگی نیز این است که اولا اگر اختلافاتی میان افراد و یا محله هایی وجود دارد، باید این اختلافات کنار گذاشته شود و به نظر من، ما وفسی ها باید وفس را یک مجموعه واحد در مقابل کل ایران و حتی جهان در نظر بگیریم و برای حل مشکلات همه ی محله ها و سربلندی همه ی وفسی ها تلاش کنیم. دوما اینکه همه ی ما باید حاضر باشیم از منابع مالی و سایر امکانات خود و همچنین از وقت خود برای حل مشکلات وفس صرف کنیم، همانطورکه در حال حاضر نیز افرادی چنین کاری انجام می دهند که می توانند الگوی خوبی برای سایرین باشند.

 

دهیاری و شورای روستای وفس

 

متاسفانه بعضی از همشهریان وفسی (که تعدادشان هم کم نیست) وقتی در مقابل مسئله حل مشکلات وفس قرار می گیرند نقش دهیاری و شورای روستا را بسیار پر رنگ می کنند و عامل مشکلات را عملکرد ضعیف همین دو نهاد و عده ای از اشخاص می دانند(البته بحث هایی در مورد دوره های قبلی شورا و افرادی که در آنها عضویت داشتند وجود دارد که فعلاً کاری با آنها نداریم) که به نظر من این فکر باید اصلاح شود. درست است که دو نهاد دهیاری و شورای روستایی در هر روستا می تواند بسیار موثر و مفید باشد و از طریق تعامل بیشتر و موثرتر با بخشداری، فرمانداری، استانداری و همچنین سازمانهای دولتی و اداری استانی و حتی کشوری، زمینه و شرایط پیشرفت هر چه بیشتر آن روستا را فراهم کند؛ ولی مشکلی که در رابطه با این نهاد ها خصوصاً شورای روستا، در وفس( و احتمالاً در خیلی از روستا های ایران) وجود دارد این است که این افراد به هیچ وجه توانایی حل مشکلات، چه از لحاظ مالی و چه از لحاظ دانستن چگونگی حل مسائل را ندارند و علی رغم زحمات زیادی که می کشند قادر به حل مسائل و مشکلات اساسی و جزئی وفس نیستند و در کل ما نمی توانیم انتظار پاسخگویی از این عزیزان داشته باشیم. بد نیست بدانید که هم اکنون شورای روستای وفس، عضو علی البدل ندارد و دقیقاً همان افرادی که در انتخابات ثبت نام کردند نیز به عنوان اعضاء شورا انتخاب شدند و شاید ما باید از این عزیزان هم تشکر کنیم که حداقل شورا را خالی نگذاشتند و در آن حضور یافتند. به نظر بنده، هر کدام از ما باید در درجه اول به نقش هر چند اندک خود در حل مشکلات بپردازیم و به این سئوال جواب دهیم که « من به عنوان یک وفسی، تا به حال چه تلاشی برای حل مشکلات وفس کرده ام؟» که امیدوارم به تدریج هر کدام از ما به نقش خود در سازندگی و پیشرفت وفس پی ببریم و تلاش هایی در این زمینه انجام دهیم.

 

مقدمه ی طولانی بالا برای بیان و توضیح طرح جدیدی است که یکی از همشهریان فعال و دلسوز وفسی مطرح کرده است. البته این مطلب را نیز بگویم که خدای ناکرده فکر نکنید بنده با توضیحات بالا قصد نصیحت و توصیه به سایر همشهریان را دارم بلکه فقط می خواستم نظر خودم را مطرح کنم، همانطورکه شما نیز می توانید نظرات خود را بیان کنید تا در این پست قرار بگیرد.

 

طرح صندوق غدیر

 

دهه ی محرم سال گذشته که به مسجد سیدالشهداء (ع) (مسجد وفسی های مقیم قم) رفته بودم؛ در انتهای مراسم، سخنران اعلام نمود که جدیداً طرحی برای حل مشکلات وفس با مشارکت همه ی وفسی ها از سوی همشهریان وفسی مقیم تهران پیشنهاد شده است. سخنران نام این طرح را« صندوق غدیر» اعلام کرد و توضیح داد که بر اساس این طرح، یک صندوق همیشگی و ثابت برای جمع آوری کمک های مالی همه ی همشهریان، تاسیس می شود و همه همشهریان موظف هستند ماهانه(و یا دوره هایی بلندتر) مبالغی را که از قبل تعهد کرده اند به این صندوق بپردازند تا مسئولان این صندوق از این مبالغ فقط و فقط برای حل مشکلات وفس استفاده کنند. از این خبر دیگر هیچ نشنیدم(و نمی دانم در قم کاری انجام شد یا نه) تا اینکه چند هفته قبل فهمیدم که پیشنهاد دهنده این طرح، همشهری عزیز و گرامی جناب سرهنگ سلطانی هستند که در تهران سکونت دارند. خوشبختانه از طریق این وبلاگ با ایشان ارتباط برقرار کردم و در صحبتی که بعداً با ایشان داشتم، در مورد طرح توضیحاتی دادند و گفتند که خوشبختانه این طرح با استقبال همشهریان وفسی مقیم تهران مواجه شده است و در سال ۸۳ و اوایل ۸۴، حدود ۱۲۰ نفر به نمایندگی از خانواده هایشان در این طرح ثبت نام کرده اند و حاضرند در صورت اجرایی شدن طرح در بین همه همشهریان، مبالغی را ماهیانه به این صندوق بپردازند.

آقای سلطانی همچنین گفتند که با توجه به تعداد زیاد خانواده های وفسی در چهار شهر تهران، قم، اراک و کرمان و با توجه به اینکه خوشبختانه اکثر آنها دارای وضع مالی متوسط به بالا هستند، این طرح می تواند موفقیت آمیز باشد و انشاء الله از طریق کمک های جمع آوری شده و با برنامه ریزی بلند مدت می توان گوشه ای از مشکلات وفس را حل نمود.

 

جناب آقای بندی، وفسی عزیز

لطفاً ایمیل خود را مشخص نمایید تا با شما تماس بگیرم و دلایل حذف بعضی نظرات تان را توضیح دهم.

اخبار وفس

۱) در چند روز گذشته (از پنج شنبه قبل تا دوشنبه این هفته)، وفس خیلی شلوغ بود. با توجه به آب و هوای بسیار خوب و مناسب وفس در این روزهای بهاری، همشهریان زیادی برای گذران چند روز تعطیلی، به وفس رفته بودند.

 

۲) بر اساس خبری که از وفس دریافت کردم، فرماندار شهرستان، جناب آقای ابوالقاسم مسافر، صبح روز دوشنبه و در سفری نیمه رسمی، در وفس حضور یافته بود. آقای فرماندار در معیت دهیار و اعضای شورای وفس، از چند مکان بازدید کردند.

 

۳) در هفته ها و ماه های اخیر، بر تعداد ساخت و سازها در وفس افزوده شده است. در محلات مختلف وفس، افراد یا در حال خانه سازی به شیوه مدرن و جدید هستند و یا اینکه در حال تعمیر و نوسازی خانه های قدیمی خود می باشند. یکی از همشهریان وفسی که چند روز گذشته را در وفس سپری کرده است، تعداد خانه های در حال ساخت یا تعمیر را حدود ۵۰ تا ذکر کرد. مطمئنا با نزدیک شدن فصل تابستان بر تعداد این ساخت و ساز ها افزوده خواهد شد. خوشبختانه در سال های اخیر به دلیل تغییر رویکرد و دیدگاه خانواده های وفسی مقیم شهرها نسبت به وفس(البته دلایل زیادی دارد و امیدوارم در آینده امکان بحث درباره ی آن فراهم شود)، تعداد ساختمان های نوساز و همچنین تعداد تعمیرات ساختمان های قدیمی(که البته با اشکالاتی هم همراه است) در حال افزایش می باشد.

 

سایر خبر ها از استان مرکزی

 

موانع توسعه گردشگری، قومیت‌ها و اكوتوریسم استان مركزی بررسی می‌شوند

 

سه طرح پژوهشی سازمان میراث‌ فرهنگی و گردشگری استان مركزی كه در بهمن ماه ۸۴ به سازمان مدیریت و برنامه‌ ریزی پیشنهاد شده بود، فروردین ماه سال جاری به تصویب این سازمان رسید.

سازمان میراث‌ فرهنگی و گردشگری استان مركزی اجرای این سه طرح را با ۳۰ میلیون تومان اعتبار آغاز كرده و قرار است یك سال دیگر این طرح‌ها را به نتیجه مطلوب برساند.

این سه طرح عبارتند از:« بررسی موانع توسعه گردشگری در استان مركزی »،« بررسی قومیت و طوایف موجود در استان مركزی » و « بررسی اكوتوریسم استان مركزی ». اعتبار اختصاص‌ یافته به هریك از این سه طرح، ۱۰ میلیون تومان است.

 

جناب آقای سید محمد حسینی، مدیر کل میراث فرهنگی استان مرکزی، در ادامه به توضیح این سه طرح می پردازد و در رابطه با طرح« بررسی قومیت و طوایف موجود در استان مركزی » می گوید:

« این پژوهش در جهت شناسایی دقیق اقوام و طوایف، محل استقرار، حوزه و نوع فعالیت، معیشت، گویش، لباس و غذا، آیین ها و سنت‌های آنها انجام می‌شود.

مبحث قومیت‌ها و طوایف به‌ خصوص برای جذب گردشگران فرهنگی در استان مركزی از اهمیت خاصی برخوردار است و می‌تواند به عنوان یكی از جاذبه‌های گردشگری استان مطرح شود.

این استان با طایفه‌هایی مانند لر، ترك، شاهسون، خلج، فارس و تات، یكی از استانهایی است كه گستره وسیعی از اقوام و طوایف را در بر می‌گیرد».

متن کامل خبر را می توانید در این صفحه بخوانید.

 

بخشداران کمیجان و میلاجرد معرفی شدند

 

محمد اناری به عنوان بخشدار بخش مرکزی و محمد علی مرادی به عنوان بخشدار بخش میلاجرد معرفی شدند. منبع

زبان تاتی(مادی) و گویش وفسی

همانطور که قبلاً در پست های مختلف این وبلاگ نوشته بودم، گویش وفسی جزو زبان های شمال غربی ایران می باشد. زبان های شمال غربی ایران، خود به هفت زیر گروه اصلی و تعدادی گروه فرعی تقسیم می شود که گویش وفسی جزو زیر مجموعه « تاتی » قرار می گیرد.

برای مطالعه و تحقیق بر روی گویش وفسی، لازمست که با گروه اصلی « زبان های تاتی» بیشتر آشنا شویم. خوشبختانه تا کنون تحقیقات و مطالعات بسیار زیادی بر روی زبان های تاتی(مادی) توسط محققان داخلی و خارجی انجام شده است که می تواند منبع بسیار خوبی برای علاقه مندان به گویش تاتی و وفسی باشد و خوشحالی بیشتر از این بابت که پروفسور دونالد استیلو مطالعاتی را مشترکاً بر روی زبان تاتی و گویش وفسی انجام داده است.

در این پست ابتدا مطالب بسیار کوتاهی درباره این گویش ذکر می شود و سپس منابعی برای مطالعات بیشتر معرفی می گردد.

 

گویش تاتی (Tati Language)

گویش تاتی مسلماً یكی از لهجه های قدیمی زبان فارسی است و اگر اقوال شرق شناسان و زبان شناسان را ملاك بدانیم آثاری از زبان قدیم اقوام ماد، در آن باقی مانده است.

این زبان در زمانهای گذشته، گسترش بیشتری داشته و به استناد شواهد عینی و پژوهشهایی كه انجام گرفته است زمانی همه ی اهالی آذربایجان، قزوین و طارم را فرا می‌گرفت. بعدها با اشاعه زبان تركی، تاتی كم كم از بین رفته و تنها ساكنان چند آبادی در سراسر دیار پیشین، این زبان را نگهداری و تا به امروز رسانده اند. از شمار تاتهای كنونی آمار درستی در دست نیست.

از پیشینه تاریخی و سیر تكوینی این زبان آگاهی چندانی در دسترس نیست، ولی می توان گفت به قول احمد كسروی، تاتی كنونی ادامه و بازمانده آذری است.

اورانسكی نوشته است كه كلمه تاتی، ظاهراً در آغاز بر نژاد و قبیله اطلاق می شده است. قبایل صحرانشین كه اكثراً ترك بوده اند مردم زراعت پیشه و تخته قاپو ایرانی زبان را كه در زیر انقیاد خویش درآورده بودند، تات می خواندند. برخی دیگر از دانشمندان زبان شناس كلمه تات را با تاجیك مربوط می دانند .

ملك الشعرا بهار نوشته است تات به معنای تازیك و تاجیك یعنی فارسی زبانان… ایرانیان از قدیم به مردم اجنبی تاجیك یا تاژیك می گفته اند، چنانچه یونانیان بربر و اعراب، عجم یا عجمی گویند. این الفاظ در زبان دری تازی تلفظ شده و رفته رفته خاص اعراب گردید. ولی در توران و ماوراءالنهر، لهجه های قدیم باقی مانده که در آنها به اجانب، تاجیك می گفتند. لفظ تات در كتیبه های مورخان - قرن هشتم م - آمده است و تاریخی طولانی و پیچیده ای دارد و تغییرات در معنی آن راه یافته و مثلاً به ملل تحت استیلای تركان و بالاخص - در دوره استیلای تركان بر ایران - به ایرانیان اطلاق شده است.

بالاخره لفظ تات به گروه هایی از مردم ایرانی نژاد ساكن ایران و قفقاز اطلاق شده است كه به لهجه های تاتی تكلم می كنند.

نكته دیگری كه باید بر آن توجه داشت این است كه در زبان تركی، تات به معنی لذت و مزه نیز آمده است.

علمی ترین بررسی ها را درباره لهجه های تاتی كه بازمانده زبان پیشین آذربایجان است، احسان یار شاطر در كتاب دستور زبان لهجه های تاتی جنوبی، انجام داده است.

 

یوسف علیخانی، نویسنده ی تات زبان، در سایت قابیل می گوید:« نگارنده این سطور پس از تحقیقات بسیار در محدوده جغرافیایی این زبان به این نتیجه دست یافته است كه می توانیم تاتی را در سلسله جبال البرز از شرق به غرب، ‌تاتی سمنانی،‌ تاتی لواستانی، ‌تاتی ساوجبلاغی، ‌تاتی طالقانی، تاتی الموتی،‌ تاتی مراغی،‌ تاتی رودبارمحمد زمان خانی(رودبار شهرستان كنونی)،‌ تاتی رودباری( رودبار زیتون)، تاتی شاهرودی( خلخال) و تاتی هرزنی بدانیم. در عین حال گویش تنكابنی و گویش اشكوری و گیلكی و مازنی را باید در شمال رشته كوه های البرز به این مجموعه افزود... تاتی تاكستان و شالی و بویین زهرا و وفسی نیز به گونه ای در این مجموعه جای می گیرند كه خود بحثی مفصل می طلبد. جدا از حدود جغرافیایی ایران،‌ بسیاری از مردم جمهوری آذربایجان و چچن نیز به گویش تاتی سخن می گویند».

 

سایت میراث فرهنگی و گردشگری استان مرکزی در صفحه ی مردم شناسی خود و تحت عنوان « زبان» نوشته است:

زبان تاتی ( وفس)

درباره گویش عراقی (اراكی) باید گفت كه قبل از پیدایش شهر فعلی اراك، در نقاط مختلف این استان، لهجه های متفاوتی وجود داشت؛ از جمله گویش « تاتی » در منطقه وفس، لهجه مردم شرا (چرّا) و كزاز و سربند، كه هر كدام در صورت و آوا تفاوتهایی با هم داشته و دارند؛ پس از بقای شهر اراك و مهاجرت و اسكان گروه های مردمی با لهجه‌های متفاوت در این ناحیه، یك ترکیب خاصی از لهجه های مختلف به وجود آمد كه تا پیش از پیدایش رادیو، سینما و تلویزیون متداول بود، اما با پیدایش رسانه های گروهی و تسلط زبان (لفظ قلم) با لهجه تهرانی و زبان رسمی دولتی، گویش محلی كم كم فراموش گردید و اینك مردم اراك تا حدی بدون لهجه بوده و كتابی یا تهرانی سخن می گویند. ولی در روستاهای اطراف و خود شهر محاوره پیرمردان و پیر زنان همان لهجه قدیمی می باشد كه بیشتر لغات و الفاظ ریشه در زبان اوستایی و پهلوی داشته كه امروزه در حال نابودی و از بین رفتن است و ضرورت دارد برای حفظ و نگهداری واژه های اصیل و سره قدیمی به روستاها و در بین عشایر رفته و به جستجوی آن پرداخت، تا براین گنجیه ادب دست یافت.

 

در دایره المعارف آزاد ویکی پدیا آمده است:

 

زبان‌های تاتی‌تبار (Tatic)

از دسته زبان‌های ایرانی شاخه شمال‌غربی و بازمانده یکی از گویشهای مادی هستند. گویش‌های این زبان روزگاری از شمال ارس تا سمنان گسترده بود ولی امروزه با ترک‌زبان و فارس‌زبان شدن بخشی از شمال‌غربی ایران تنها جزیره‌هایی از گویشهای تاتی در منطقه بجا مانده است. بزرگترین این جزیره‌ها در منطقه تاکستان استان قزوین دیده می‌شوند. تاتی تاکستان یکی از کهن‌ترین زبان‌های ایرانی است که از دیدگاه زبان شناسی، ارزش ویژه‌ای دارد. بیشترین آمار جمعیتی تات‌های ایران متعلق به دو شهرستان کهن تاکستان و بوئین ‌زهرا می ‌‌باشد. تاکنون هیچ آمار رسمی در مورد تات‌های این دو منطقه ارائه نشده است. تات‌های این منطقه که به تات‌های جنوب شهرت یافته اند، در شهرها و روستاهای زیر زندگی می‌کنند:

 

v     در شهرستان تاکستان، شهر تاکستان و در بخش اسفرورین، شهر اسفرورین و روستای قرقسین، تات زبان اند.

v     در شهرستان بوئین زهرا، شهرهای شال، دانسفهان و روستاهای خیارج، خوزنین، خروزان، ابراهیم‌آباد و سگزآباد و … تات زبان اند.

v     تاتهای خلخال، جیرنده، کلور، طارم، عنبران، میناباد، میرزانق، کلش، سروآباد، پیله‌زیر، پیله‌رود، جید، لرد، شاهرود، تولش، عنبران علیا، لنکران و ماسالی جمهوری آذربایجان.

به طور کلی زنجیره مناطق تات‌نشین از شهر تاکستان شروع شده و به سمت جنوب و جنوب شرقی ادامه می‌‌یابد و در نهایت در شهرستان بوئین زهرا به روستای تاریخی سگزآباد پایان می‌یابد.

 

v     در استان مرکزی (منطقه وفس) نیز روستاهای وفس، چهرقان، گورچان و فرک به زبان تاتی صحبت می‌‌نمایند. این روستاها به فاصله 100 تا 120 کیلومتری شهر اراک و در شمالی‌ترین نقطه استان مرکزی واقع شده اند. مناطق کوهستانی و خوش آب و هوا و شغل مردم روستاها کشاورزی، باغداری و دامداری است که به دلیل مواجه شدن با کمبود آب و عدم توجه مسئولین به نیاز مردم و نیروهای انسانی جوان، به شدت روستها خالی از سکنه می‌‌شوند و در شهرهای مانند تهران، قم، اراک، کرج و ... سکونت می‌‌نمایند.

 

در این میان از مهمترین و دست نخورده‌ ترین گویش تاتی یعنی گویش اشتهاردی که در استان تهران قرار دارد نام برده نشد حال آنکه طبق کتاب تات نشینهای بلوک زهرا، نوشته جلال آل احود این گویش شاید خالصترین گویش زبان تاتی باشد چون منطقه اشتهارد که در سر راه کرج به بویین زهرا در 80 کیلومتری کرج و 25 کیلومتری بویین زهرا قرار دارد به علت خشکی و کمی آب از دستبرد کوچ نشینهای ترک در امان بوده و مردم آن همچنان زبان قدیم خود را حفظ کرده اند.

 

مطالب پیشین:

 

گویش وفسی (Vafsi)

 

پروفسور دونالد استیلو و گویش وفسی

 

داستان های قومی وفسی (Vafsi Folk Tales)

 

 

علاقه مندان برای مطالعه بیشتر درباره ی زبان مادی می توانند به لینک های زیر مراجعه کنند:

 

زبان‌های تاتی‌تبار( دایره المعارف آزاد ویکی پدیا)

 

مسئله تات و تاتی در ایران(سایت موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران)

 

زبانهای ایرانی شاخه‌ای از زبان‌های آریایی (هند و ایرانی)

 

زبان تاتی( به همراه نمونه هایی از گویش تاتی)

 

ملاحظاتی درباره زبان كهن آذربایجان.

 

نگاهی به پیشینه و گستره تاتی( به همراه نمونه هایی از گویش تاتی)

 

واژگان تات و تاتی.

 

عزیز و نگار - بازخوانی یک عشقنامه ( سایت قابیل)

القاب های خانوادگی و فاميلی در زبان وفسی

در ادامه ی بررسی واژگان وفسی، در این پست به شاخص های خانوادگی و فامیلی می پردازیم. در جدول زیر اصلی ترین شاخص های خانوادگی وفسی(که فکر می کنم کامل باشد) بیان شده است.

 

 

 

چند نکته:

۱) وفسی ها به مادربزرگ، « نَنَ گُلِ» و« نَنَ مَزَنَ» نیز می گویند.

۲) « زن عمو» و « زن دایی» به ترتیب در زبان وفسی « آموُ زِنْ» و « زَنْ دٰایْ » گفته می شود(احتمالاً چهرقانی ها به « زن دایی»، « دٰایْ زِنْ» می گویند).

 لطفاً اگر موردی از این گروه القاب جا افتاده است، آن را در نظرخواهی بنویسید.

 

منابع:

محمد مغدم؛ کتاب گویش های وفس، تفرش و آشتیان؛ سال ۱۳۱۸ شمسی.

همچنین بعضی از اصطلاحات را از طریق پرس و جو، به دست آوردم.

 

مطالب پیشین:

صرف فعل های وفسی

معادن و پتانسیل های معدنی در وفس

تحقیقات کارشناسان سازمان زمین شناسی در مناطق مختلف استان مرکزی، این مطلب را نشان می دهد که منطقه وفس دارای پتانسیل بالای معدنی می باشد که با انجام اکتشافات دقیق و کامل و با مقدار کافی سرمایه گذاری می توان به استخراج این منابع زیرزمینی پرداخت.

در صفحه ۴۱ گزارش طرح جامع « سازمان عمران وفس »، که زیر نظر استانداری استان مرکزی در سال ۱۳۷۰ تهیه شده، تحت عنوان معدن، آمده است:« از نظر اندیس های معدنی نیز در سطح این مناطق(بخش های مرکزی، خنداب و وفس در تقسیمات قبلی استان)، اندیس منگنز خانه میران در بخش مرکزی اراک، ذخایر بزرگی از گچ در دادقان و فرک تفرش، ...، اندیس ها و رخنمون هایی از مرمر و سیلیس در بخش وفس، موجود بوده که در آینده با اجرای عملیات اکتشافی مورد بهره برداری قرار خواهند گرفت» و در صفحه ۴۲ نیز می گوید: « با توجه به مسایل زمین شناسی حاکم بر کل منطقه و آثار روی زمین، اینطور به نظر می رسد که در حد فاصل بین فرمهین و کمیجان تا ولی آباد و اطراف ساروق، وجود سیلیس شناسائی شده است که اکتشافات گسترده تری را می طلبد و در اطراف کمیجان، وفس، تلخاب و فشک هم احتمال وجود سنگ های ساختمانی و تزئینی از جمله آهک ساختمانی و مرمریت سفید و سنگ های سبز توفی می رود که در صورت کوپ دهی و یازاریابی می تواند منبع اقتصادی خوبی برای منطقه باشد».

پایگاه ملی داده های علوم زمین در گزارشی خبری تحت عنوان « گزارشی از مناطق امید بخش معدنی »، از « زون تفرش- اراک» نام می برد و در توضیح این منطقه امید بخش معدنی می گوید:« .... محدوده مورد مطالعه در استان مركزی واقع است كه با مساحت حدود ۶۰۰۰ كیلومتر مربع بخش هایی از ورقه های ۱:۱۰۰۰۰۰ زمین شناسی سلفچگان، فرمهین، تفرش، خنداب، اراك و وفس را شامل می شود.

   بر اساس بررسیهای انجام شده و با توجه به كانی زایی های شناخته شده در این ناحیه مانند سرب و روی، طلا، باریت، كائولن و.... پردازش و مدلسازی اطلاعات انجام گرفت و بر اساس آن نواحی محدوده ناحیه امید بخش برای كنترل زمینی انتخاب گردید».

 

معادن وفس

در سال های قبل از انقلاب، دو معدن در وفس راه اندازی شده بود که عبارتند از:

معدن سنگ گچ: معدن سنگ گچ در انتهای قسمت شمالی وفس قرار دارد. ساکنان وفس در زمان های قدیم، گچ مورد نیاز خود را با روش های ابتدایی از این معدن تامین می کردند. سنگ گچ را با دست استخراج می کردند و آن را می کوبیدند و به گچ قابل مصرف تبدیل می کردند که توسط چهارپایان تا وفس حمل می شد و مورد استفاده قرار می گرفت. اما امروزه با پیدایش وسایل حمل و نقل، گچ مورد نیاز از نقاط دیگر تامین می شود و دیگر از این معدن استفاده نمی شود.

 

معدن خاک زرد وفس: این معدن در ۱۲۳ کیلومتری شمالغربی شهرستان اراک( و حدوداً در ۱۰ کیلومتری شمال مناطق مسکونی وفس) واقع شده و در سال های قبل از انقلاب، زیر نظر شرکت سهامی کل معادن ایران بهره برداری میشده که بعداً شرکت مذکور به دلایل غیر مشخصی از ادامه کار بهره برداری و استخراج صرف نظر نموده است( البته گفته می شود که به دلیل فروریختن یکی از تونل های معدن و فوت یکی از کارگران، این معدن تعطیل شد). در حال حاضر این معدن نیاز به عملیات اکتشافی جدید داشته و به دلیل فرو ریختن سقف، تونل های آن بایستی پاکسازی گردد. در ضمن این معدن از نظر راه و جاده ارتباطی در مضیقه بوده و جهت مرمت و عملیات اکتشافی جدید نیاز به اعتبار و تسهیلات دارد.

 

مشخصات معدن خاک زرد وفس
نام معدن: وفس	نوع معدن: لیمونیت
نوع ماده معدنی: غیرفلزی	مکان: استان مرکزی، روستای وفس

 

پایگاه ملی داده های علوم زمین، صفحاتی به زبان فارسی و انگلیسی را به معرفی این معدن اختصاص داده است که می توانید ملاحظه نمایید.

 

معادن جدید وفس: در سال های اخیر ۳ معدن جدید در مناطق مختلف وفس راه اندازی شد که هر کدام بعد از مدتی فعالیت تعطیل شدند و در حال حاضر نیز معدن فعالی در منطقه وفس وجود ندارد. دو معدن از این سه معدن در قسمت جنوبی وفس و بر روی کوه های « دِزْلی »(کوه مانداران) و « [امتداد] کوه حاج رضوان» ایجاد شدند که فاصله کمی هم با جاده اصلی وفس دارند و از روی جاده قابل مشاهده می باشند. متاسفانه این دو معدن اندکی چهره طبیعی روستا را تخریب کرده اند که به هیچ وجه قابل جبران نخواهد بود. این دو معدن در هنگام فعالیت سر و صدای زیادی ایجاد کرده بودند و صدای انفجارهای( برای شکافتن سنگ ها) آن گاه و بیگاه به گوش می رسید. معدن تعطیل شده ی سوم نیز در منطقه ی شمالی وفس ( منطقه بافور دَرَه، پشت کوه کاچان) قرار دارد. سرمایه گذار این معدن یک شرکت خصوصی از قم بوده است که بعد از ماه ها پیگیری و صرف چندین میلیون تومان، به نتیجه مشخصی نرسید( سنگ های سطح زمین خوب بوده است ولی لایه های زیرین دارای رگه های ناخالصی بود که ناچاراً باعث تعطیلی معدن گشت). احتمالاً هر سه این معادن به دنبال استخراج سنگ مرمریت بوده اند.

 

نکته ای که در مورد معادن جدید وجود دارد این است که متاسفانه اعضای شورا و سایر مسئولان مستقر در وفس، خیلی در جریان فعالیت این معادن نبودند و مسئولان معادن هر گونه که مایل بودند عمل می کردند. مثلاً معدن مستقر بر روی کوه مانداران، سر و صدای زیادی ایجاد کرده بود که در کل وفس می پیچید، همچنین مسئولین این معدن باغی را که در مسیر ورود آنها به جاده بود خریده و از بین برده بودند.

 

تاسیس و راه اندازی معادن در وفس بسیار خوب است ولی این کار باید با نظارت دقیق دهیار و اعضای شورا باشد تا منافع مردم وفس هم لحاظ شود.

 

منابع:

۱) منوگرافی روستای وفس؛ حسینعلی حاجیلو؛ پایان نامه دانشجویی؛ سال ۱۳۷۹.

۲) جغرافیای طبیعی، اقتصادی و انسانی وفس؛ حسینعلی باریك لو؛ پایان نامه دانشجویی؛ سال ۱۳۷۳.

۳) طرح عمران سازمان وفس؛ استانداری مرکزی؛ دفتر امور مناطق محروم استان؛ آبان ۱۳۷۰.

۴) پایگاه ملی داده های علوم زمین.

Vafsi and Gurchani

Vafsi and Gurchani

 

Vafsi is a Northwest Iranian language. This group consists of 7 subgroups – Tatic, Kurdish, Gurani, Zazaki/Dimli, Caspian (Gilaki and Mazanderani), Central Plateau, Baluchi) – and include a multiplicity of languages, all of which have a probable time depth of ±2800 years separation from Southwest Iranian (which includes Persian), even though both branches are in the Iranian language family. Vafsi belongs to the Tatic subgroup and is spoken in four villages in west central Iran, located between Hamadan, Saveh, and Arak, almost equidistant from these three cities. The names of the four villages are Vafs, Chehreqan, Gurchan, and Fark, and the language has an estimated total of some 20,000 speakers, many of whom now reside outside of Vafs, primarily in Tehran.

ترجمه

 

وفسی و گورچانی

 

وفسی جزو گروه زبان های شمال غربی ایران می باشد. این گروه خود شامل هفت زیر گروه اصلی تاتی، کردی، گورانی، زازکی/دیملی، کاسپین(گیلکی و مازندرانی)، فلات مرکزی و بلوچی و همچنین تعداد زیادی از زبان ها است که احتمالاً همگی پیشینه ی تاریخی ۲۸۰۰ ساله دارند. گروه های زبانی شمال غربی و جنوب غربی ایران (که شامل فارسی هم می شود) با اینکه هر دو متعلق به خانواده زبان های ایرانی هستند ولی به طور کلی از یکدیگر مجزا می باشند.

وفسی به زیر گروه اصلی « تاتی » تعلق دارد و در چهار روستا در غرب ایران صحبت می شود. این چهار روستا مابین همدان، ساوه، اراک و به فاصله مساوی از هر سه  قرار دارند. نام این چهار روستا، وفس، گورچان، چهرقان و فرک می باشد. به طور تخمینی حدود ۲۰۰۰۰ نفر به این زبان صحبت می کنند که در حال حاضر اکثر آنها در خارج از وفس و اکثراً در تهران سکونت دارند.

 

منبع

حفر مشکوک دو گودال

در پی اطلاع و گزارش همشهریان وفسی مبنی بر حفر دو گودال مشکوک در منطقه ی کاچان، نیروی انتظامی در وفس حضور یافت.

اواسط هفته ی دوم ماه اردیبهشت(حدود یک ماه قبل)، تعدادی از همشهریان وفسی، در منطقه ی کاچان دو گودال مشکوک را مشاهده نمودند که جدیداً و به احتمال زیاد در شب حفر شده بود. این دو گودال که عمق یکی حدوداً ۳ متر و عمق دیگری در حدود ۲ متر می باشد در فاصله کمی از هم قرار دارند. در پی این اتفاق، همشهریان وفسی قضیه را به نیروی انتظامی اطلاع دادند و نیروی انتظامی نیز در روز پنج شنبه، ۱۴ اردیبهشت در وفس حضور یافت و به بررسی این گودال ها پرداخت که تا کنون نتیجه ی خاصی حاصل نشده است.

 

به احتمال خیلی زیاد، فرد یا افرادی که این گودال ها را حفر کرده اند به دنبال پول، گنج و اشیاء قیمتی و باستانی بوده اند. چندین مورد از این نوع حفاری های مخفیانه قبلاً نیز در وفس مشاهده شده است.

 

متاسفانه بحث گنج و گنج یابی در میان بعضی از جوانان وفسی ساکن وفس، خیلی بحث داغ و شیرینی است و گاهی اوقات این جوانان به تنهایی و یا با همکاری افراد دیگری از خارج وفس، به دنبال یافتن گنج و اشیاء قیمتی به حفر چنین گودال هایی می پردازند. چند وقت پیش که در وفس بودم، شنیدم یکی از جوانان وفسی ساکن وفس را به دلیل همراه داشتن وسیله ای به نام گنج یاب که قبلاً مجوز مورد نیاز از سازمان های مربوطه را دریافت نکرده بود، دستگیر کرده اند.

این مشکل حفاری های مخفیانه به منظور یافتن گنج، فقط به وفس خلاصه نمی شود و متاسفانه در اکثر نقاط ایران، وجود دارد. به عنوان مثال، در سال گذشته حفاری های شبانه و مخفیانه در مناطق و تپه های باستانی ساوه آنقدر زیاد شد که در نهایت نیروی انتظامی تعدادی از مامورین خود را مستقیماً مسئول حفظ و حراست از بعضی تپه های باستانی با اهمیت تر، کرد.

 

در پایان تشکر می کنم از جناب آقای حمید رضا میری، مسئول کتابخانه عمومی شیخ عبدالنبی وفسی، که این خبر و جزئیات مربوط به آن را به بنده اطلاع دادند.

 

توجه: همشهری گرامی، حسین آقا(با ایمیل [e-mail] )، متاسفانه ایمیل شما منقضی شده است، لطفاً ایمیل جدیدی به وبلاگ معرفی کنید.

مردان وفسی در فتح خرمشهر

در روزهای آزاد سازی خرمشهر قرار داریم. این پیروزی و این حماسه ی بزرگ را به همه ی وفسی ها و هموطنان ایرانیم تبریک می گویم.

 

همانطور که می دانید روستای وفس در جریان انقلاب اسلامی و جنگ ۸ ساله ایران و عراق، ۷۰ تن از فرزندان خویش را برای آزادی و آزادگی ایران و ایرانی تقدیم کرده است. این شهیدان گرامی که از سنین متفاوت و از اقشار مختلف اجتماعی بودند در بین سال های ۱۳۵۷ الی ۱۳۶۹ به شهادت رسیدند.

 

به نظرم رسید که در این پست به شهیدانی از وفس بپردازیم که در جریان عملیات آزادسازی شهر خرمشهر، نماد مقاومت ملی ایرانیان، حضور داشتند.

 

عملیات ۲۵ روزه ی بیت المقدس، عملیاتی بود که طی آن، در ۳ خرداد سال ۱۳۶۱، خرمشهر آزاد شد. این عملیات بزرگترین و موفق ترین عملیات نظامی ایران در طول جنگ و حتی در دویست سال اخیر تاریخ ایران بوده است. این عملیات طی چهار مرحله از ۱۰ اردیبهشت ماه سال ۱۳۶۱ تا ۳ خرداد ماه این سال به طول انجامید. عملیات آزادسازی خرمشهر به مدیریت فرماندهان ارتش ایران صیاد شیرازی و سپاه پاسداران محسن رضایی و با همراهی گسترده نیروهای بسیج صورت گرفت که دستاورد های بسیار زیادی برای ایران در بر داشت. با فتح خرمشهر، برتری نظامی ایران بر عراق مورد تایید كارشناسان و تحلیل ‌گران نظامی قرار گرفت، به گونه ای كه نظامیان عراقی تا مدت زیادی نتوانستند از لاك دفاعی خارج شوند و همچنین كشورهای عرب منطقه (عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی، قطر و ...) به تقویت مالی و نظامی عراق مبادرت ورزیدند.

 

در کتاب « وفس در گذر زمان»، به اسامی و شرح کوتاهی از زندگانی ۶۶ شهید از شهدای قوم وفس اشاره شده است. بر اساس مطالب این کتاب، هیچ کدام از شهدای وفسی، مستقیماً در جریان این عملیات شهید نشدند ولی تعدادی از آنها در این عملیات و فتح خرمشهر حضور داشتند و در سال های بعد و در عملیات های آتی به شهادت رسیدند. البته مطمئناً تعداد دیگری از مردان وفسی در این عملیات حضور داشته اند که خوشبختانه نه شهید و نه اسیر شدند و پس از پایان جنگ به آغوش گرم خانواده های خود بازگشتند.

در جدول زیر، اسامی، نام پدر، سال تولد، سال و محل شهادت و محل دفن این شهیدان مشخص شده است ( روحشان شاد و یادشان گرامی باد).

 

 

نام شهید	نام پدر	سال تولد	تاریخ شهادت	محل شهادت	محل دفن
محمد رضا حاجیلو	عباس	۱۳۴۵	۶۴/۱۰/۲۸	جاده خندق	وفس
احمد خان احمد لو	امان الله	۱۳۳۱	۶۴/۱۲/۰۱	اهواز	قم
سید علی سجادی	سید اسماعیل	۱۳۴۴	۶۶/۰۱/۱۹	شلمچه	تهران
علی شهبازی	محمد	۱۳۴۵	۶۳/۱۲/۲۲	عملیات بدر	تهران
محمود شیری	حسین	۱۳۴۱	۶۱/۰۷/۱۱	سومار	تهران
محمد طالبی	اسدالله	۱۳۴۱	۶۱/۰۸/۰۲	خرمشهر	تهران
حسین قاضی	عبدالحسین	۱۳۴۹	۶۷/۰۲/۰۵	کرند غرب	تهران
قنبر ماشی	عباس	۱۳۴۵	۶۵/۱۱/۱۱	شلمچه	تهران
ابراهیم وفسی	قیه رضا	۱۳۴۵	۱۳۶۲	عملیات والفجر	مفقود

 

تصاویری از شهدای وفس را در زیر می بینید:

 

        

 

        

 

        

 

جدول مشخصات کامل همه ی شهدای قوم وفس را می توانید در وبلاگ آلبوم وفس که دوست عزیزم محمد حسین سمیعی، آن را می نویسد ملاحظه نمایید.

 

در ضمن توصیه می کنم در رابطه با جنگ تحمیلی، مطالب صفحه ی « جنگ ایران و عراق » در دایره المعارف آزاد ویکی پدیا را مطالعه کنید. این متن بی طرفانه ترین متنی است که تا به حال درباره جنگ ایران و عراق خوانده ام(به احتمال زیاد به زودی تغییر خواهد کرد).

 

مطالب پیشین: شهدای وفس

حمام خورشیدی

همشهری گرامی، آقای بندی در پست 94 نظری داده بودند:« براساس شنیده ها ظاهرا آقای رئیس جمهور در سخنانش احداث جاده وفس- آقجه قلعه را مطرح نمودند ولی مصوبات شورای اداری استان را كه مطالعه می كردم چنین طرحی تصویب نشده بود مثل این كه سر كاریم».

طبق صحبتی که با آقای دهیار داشتم، ایشان گفتند در سفر هفته ی گذشته ی رئیس جمهور به شهرستان، حدود 40 تا 50 نفر از وفسی های مقیم وفس با یک اتوبوس برای استقبال از رئیس جمهور و مطرح کردن درخواست های مردم وفس به شهر کمیجان رفته اند، که قبلاً در اینباره توضیح داده بودم. آقای دهیار همچنین گفتند که قبل از صحبت احمدی نژاد، ابتدا امام جمعه شهرستان صحبت کرد و سپس نمایندگان شهرستان از جمله مهندس عباس رجایی به بیان مشکلات و درخواست های مردم شهرستان پرداختند؛ یکی از درخواست هایی که آقای رجایی مطرح کردند همین احداث جاده وفس - آقجه قلعه بود. در خبر ها هم داشتیم(همانطور که قبلاً نوشته بودم) که امام جمعه شهرستان نیز به این جاده اشاره کرده بود:« خبرگزاری فارس: وی (امام جمعه) همچنین از رئیس جمهور و هیئت دولت خواست تا در راستای ایجاد راه مواصلاتی کمیجان -  ساوه تصمیمات لازم را اتخاذ كنند»، که البته کمیجانی ها به این جاده می گویند« جاده کمیجان - ساوه »(!).

رئیس جمهور نیز در هنگام صحبت برای حضار، از این جاده نام می برد و قول مساعد در جهت احداث آن می دهد. ولی همانطور که آقای بندی گفتند، متاسفانه هیچ مصوبه ای در رابطه با این طرح به تصویب نرسید، و نمی دانم آیا قرار است در تهران اتفاقی بیفتد و طرح تصویب شود یا نه؟ که البته بعید می دانم.

کل 60 مصوبه دولت در استان را می توانید در این خبر و این خبر مشاهده نمایید. همچنین احمد عزیز در وبلاگ حاج رضوان و در پستی تحت عنوان« مصوبه های هییت دولت در سفر به استان مرکزی» به بررسی مصوبات پرداخته و آنهایی را که به نوعی به وفس مربوط می شود را مشخص کرده است.

 

حمام خورشیدی

چند هفته قبل خبری شنیدم مبنی بر اینکه دولت قصد دارد در وفس حمام خورشیدی تاسیس کند که درخواست جناب آقای علی حاج حسينی، هم استانی عزیز(صاحب وبلاگ مفید صندوق ایثار- اراک)، باعث شد تا دراینباره با آقای دهیار تماس بگیرم. آقای دهیار گفتند که چند وقت پیش، آقای مهندس مرادی، نماینده شهرستان در مجلس، به همراه یک گروه از کارشناسان برای بازدید از وفس و بررسی شرایط به منظور راه اندازی حمام خورشیدی به وفس آمده بودند و با صحبت هایی که انجام گرفت قرار بر این شد که دو حمام موجود در محله های « باغچمیران» و « مانداران» از این به بعد به جای استفاده از گازوئیل برای گرم کردن آب، از انرژی خورشیدی استفاده بکنند که فعلاً هیچ اقدامی در این رابطه صورت نگرفته است. البته همشهریان وفسی احیاناً مطلع هستند که حمام محله ی « باغچه میران» در حال حاضر تعطیل می باشد که قرار شده دوباره احیا و راه اندازی شود ولی حمام محله ی « مانداران» هم اکنون نیز فعال می باشد.

 

حمام ها هم برای خود داستان زیادی دارد که امیدوارم در آینده فرصت پرداختن به آنها حاصل شود.

 

و خبر آخر اینکه:

هنوز آقای دارابی( پسر مرحوم حاج محمد خان) گزارشی را که قرار بود تهیه کنند و به میراث فرهنگی استان تحویل دهند(در اینباره قبلاً در این پست توضیح دادم)، تهیه نکرده اند و گویا قصدی برای انجام این کار نیز ندارند. فعلاً هیچ توضیح دیگری نمی دهم تا بعداً ببینیم چه می شود.

 

مطالب پیشین:

حضور رئیس جمهور در منطقه بُرچلو

آیا نماینده احمدی نژاد در وفس حضور می یابد؟

خانه ی مردم شناسی وفس

کتابخانه عمومی شیخ عبدالنبی وفسی

تاسیس کتابخانه در وفس، به اوایل انقلاب باز می گردد. نخستین کتابخانه ها بسیار فعال بودند و با توجه به جمعیت زیاد وفس در سال های اول انقلاب، افراد زیادی را جذب خود کرده بودند. شاید در آن روزها، بیش از ۸ تا ۱۰ کتابخانه محلی در جنب مساجد به وجود آمد که توسط جهاد سازندگی، افراد خیر و کتابخانه های معتبر دیگر، خصوصاً کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی در قم، تغذیه و پشتیبانی می شدند. از میان آن کتابخانه ها، « کتابخانه ی شهید رضا حاجیلو» در جنب مسجد حضرت فاطمه(س) در محله ی « مانْدی مَزَنْ»، بسیار فعال بود و علاوه بر امور کتابداری، فعالیت های فرهنگی دیگری نیز انجام می داد، اکثر این کتابخانه ها در سال های بعد تعطیل شدند.

 

 

 

در سال ۱۳۷۳، اولین کتابخانه دولتی وفس با عنوان « کتابخانه عمومی شیخ عبدالنبی وفسی»، توسط اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی تاسیس شد، که خوشبختانه هنوز هم فعال می باشد. این کتابخانه در ابتدای ورودی روستای وفس و در کنار جاده اصلی، در محله ی « دونَ» قرار دارد.

در سال ۱۳۸۰، حدود ۴۵۰ نفر عضو این کتابخانه بودند که اکثر آنها را دانش آموزان تشکیل می دادند. این کتابخانه با ۲۲۹۹ جلد کتاب در موضوعات کلیات، دینی، روانشناسی، فلسفه، علوم اجتماعی، تاریخ و جغرافی، داستان و رمان و ادبیات به ارائه خدمات می پردازد که از بین آنها، موضوعات دینی، رمان و ادبیات علاقه مندان بیشتری دارد. همچنین این کتابخانه دارای ۱۱۲۴ جلد مجله در ۳۲ عنوان می باشد که البته مجلات آن هر دو هفته یا هر ماه یکبار و هر دفعه فقط در چند عنوان از اراک تامین می شود.

خوشبختانه این کتابخانه دارای سالن مطالعه نیز می باشد و از امکانات دیگر آن، می توان به ۸ میز مطالعه، ۳۸ صندلی، یک برگدان کشوئی، یک قفسه ی مجله و ۱۱ قفسه کتاب اشاره کرد.

این کتابخانه عمومی، مجموعاً توسط یک کارمند اداره می شود و از هنگام تاسیس تا کنون، افراد مختلفی که همگی وفسی و ساکن وفس بودند، آن را اداره کرده اند. در حال حاضر آقای حمید رضا میری، مسئول کتابخانه می باشد. ساعات کار کتابخانه در فصول مختلف، متفاوت می باشد.

از مشکلات این کتابخانه می توان به کمبود کتاب، نداشتن ضبط صوت، ویدئو و تلویزیون برای فعالیت فوق برنامه اشاره کرد.

 

 

 

در تابستان سال گذشته که به این کتابخانه رفته بودم، متوجه شدم که متاسفانه هیچ کدام از کتاب ها، پایان نامه ها، مقاله ها و مطالبی که تا کنون در رابطه با وفس منتشر شده است، در آن وجود ندارد که امیدوارم با همت آقای میری و سایر دوستان، بتوانیم قسمتی تحت عنوان « وفس شناسی» که حاوی منابع مکتوب، تصاویر و فیلم ها در این زمینه است را در این کتابخانه ایجاد کنیم.

تلفن مستقیم کتابخانه: ۳۳۷۳ - ۰۸۶۲۵۲۲

 

منابع:

۱) منوگرافی روستای وفس؛ حسینعلی حاجیلو؛ پایان نامه دانشجویی؛ سال ۱۳۷۹.

۲) ستاد یادواره شهدای وفس؛ وفس در گذر زمان؛ چاپ نور حکمت؛ تهران؛ ۱۳۷۸.