در استان مرکزی تولید گیوه در مناطق سنجان و وفس قدمتی 300 ساله دارد؛ در این دو منطقه 4 نوع گیوه تولید می شود: گیوه تخت آجیده، که کف تخت آن با نخ آج خورده است و استحکام زیادی داشته و بهترین نوع گیوه به شمار می رود؛ گیوه تخت چرمی، که کف آن چرم یک تکه گاومیش است؛ گیوه تخت پلاستیکی، که ارزان ترین است و گیوه با رویه ابریشمی، که رویه آن از ابریشم رنگارنگ و دارای نقش های هندسی است و همه مراحل تولید این پاپوش دستی توسط زنان با گونه ای سوزن که جوالدوز نام دارد بافته می شود و مواد اولیه آن نخ قالی و ضایعات چرم است. بسته بندی گیوه سنجان هم در فهرست آثار صنایع دستی ناملموس به ثبت رسیده و از این پس با این بسته بندی به بازار جهان عرضه خواهد شد.

 عبدالمجید وفسی 86 ساله، گیوه دوز معروف وفسی با سابقه 56 سال مهارت در این رشته گفت: در دنیای پیچیده و ماشینی امروزی که افراد با سلیقه های مختلف در آن زندگی می کنند و در فروشگاه های شهر انواع کفش های زنانه و مردانه با مدل های متفاوتی دیده می شود که متناسب با شرایط جغرافیایی و عبور و مرور در جاده های فعلی ساخته شده است، دیگر جایی در بازارها برای لباس ها و پای افزارهای سنتی باقی نمانده است.

 وی با بیان اینکه از 10 سالگی در کنار پدرش به کار گیوه دوزی مشغول بوده است افزود: در گذشته بافت گیوه و بازار خرید آن رونق زیادی داشت به حدی که اکثر زنان و دختران در خانه به بافت گیوه مشغول بودند و نوعی شغل خانگی برای آنان محسوب می شد.

 وی افزود: گیوه دوزی کار پر زحمتی است اما بافندگان گیوه به دلیل گرانی قیمت مواد اولیه و کاهش تقاضا از درآمد پایینی برخوردار هستند و به همین دلیل جوانان کمتر به انجام این کار گرایش نشان می دهند.

 این هنرمند بیان داشت: رنگ هایی که در تهیه گیوه هم اکنون به کار می رود، سفید، استخوانی، سیاه و رنگ آبی، قرمز که در تخت گیوه به کار برده می شود که قبلا تخت گیوه ها فقط به رنگ سفید بوده و برای بافت گیوه زنانه از نخ های رنگین و گاه از انواع منجوق نیز استفاده می شد.

 معاون سازمان صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان مرکزی گفت: گیوه سنجان در آستانه ثبت جهانی در یونسکو است که تا پایان مهر امسال، ثبت آثار صنایع دستی یونسکو را دریافت می کند.

 

کاظمی با بیان اینکه در استان مرکزی هم از دوره قاجار تا کنون در شهرهای ساوه، کمیجان، محلات، اراک و سنجان صدای کوبیدن کوبه های "کُنده های تخت کشی" کم و بیش شنیده می شود افزود: یک هزار نفر گیوه دوز در استان فعالند و آثار این هنرمندان در نمایشگاه های داخل و خارج از کشور برای فروش محصولات و حمایت دولت از این بخش است.

 وی خاطرنشان کرد: قیمت گیوه های سنجان از ده هزار تومان آغاز و تا 70 هزار تومان که با 50 ابزار مختلف تولید و عرضه می شود.

 وی ادامه داد در حال حاضر 15 استاد گیوه دوز در شهر سنجان در 20 کارگاه گیوه دوزی فعالند و 50 نفر از بانوان این شهر نیز در زمینه بافت رویه جوراب گیوه فعالیت می کنند.

 کاظمی اعطای تسهیلات بانکی در قالب بنگاه های اقتصادی زودبازده و شرکت در نمایشگاه های سراسری را از جمله اقامات این سازمان در نگهداشت و احیای این هنر قدیمی عنوان کرد.

 وی افزود: گیوه دوزی از قدیمی ترین صنایع دستی استان مرکزی است و این هنر مخصوص زنان و دختران روستا است که با استفاده از نخ تابیده در ضخامت های مختلف یک لایه و سوزن مخصوص بافته می شود که هرچه نخ به کار رفته نازکتر باشد مرغوبیت گیوه تولیدی نیز بیشتر می شود.(+)