وفس، از مراکز حکومت هخامنشیان

"کشف آثار و دست ساخته های ابتدایی در منطقه انجمن وفس و وجود آثار سفالی و بنای معماری سبک هخامنشیان در حفاری های منطقه با توجه به نزدیکی جغرافیایی به هگمتانه (پایتخت سیاسی و اداری هخامنشیان) این احتمال را تقویت می کند که وفس، روزگاری از مراکز مهم حکومت هخامنش بوده باشد."

مطلب فوق، یکی از یافته های پژوهش دکتر فاطمه موسوی میرک، استاد جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی اراک است که در نخستین همايش "زبان و مفاهیم علوم اجتماعی" در تهران ارائه گردید. این عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی، با بررسی "عبارت های اسمی در گویش وفسی" و استفاده از نظریه های زبانشناسی، به نتایجی پیرامون وابستگی های زبانی گویش وفسی و فولکلور مردمان این منطقه دست یافته است.

مقاله فوق پیش از این، در هفتمین همایش زبانشناسی(سال 1386) نیز ارائه شده بود که خبر آن را در اینجا نقل کرده بودم. همچنین پژوهش دیگری با عنوان "Religious Symbolism of the People of Vafs village" از همین محقق در کنفرانس پانزدهمین سالگرد "ایران- قفقاز" ارائه شده بود که می توانید گزارش آنرا در اینجا بخوانید.

خانم موسوی میرک، محقق فرهنگ شناسی و قوم شناسی زبانی ایران، تاکنون مقالات متعددی در موضوعات زبانشناسی و جامعه شناسی در کنفرانس ها و همایش های داخلی و خارجی ارائه نموده است؛ از جمله این و این

چکیده مقاله "عبارت های اسمی در گویش وفسی"

در نخستین همایش "زبان و مفاهیم علوم اجتماعی"

بررسی حاضر با هدف معرفی یکی از فرهنگ های کهن ایران زمین، در نظر دارد با بررسی عبارت های اسمی، نمایی اجمالی از قوم شناسی زبانی و تاریخ اجتماعیِ روستای وفس، به عنوان مرکز بخشی از توابع شهرستان اراک را (در 14 فرسخی) واقع در 20 کیلومتری جنوب کمیجان که از شمال منتهی به ساوه (با 14 فرسخ فاصله)، از مغرب به همدان (12 فرسخ) و از شرق به تفرش، محدود می شود، به تصویر بکشد.

عمده ترین روش، استفاده از شیوه دَر زمانی و همزمانی به دلیل ماهیت تاریخی- تطبیقی موضوع بود که با توجه به نظریه "زبانشناسی ساختگرای سوسور" انجام شد و در تحلیل رابطه شیوه زندگی و معیشت مردم با زبان، از نظریه "زبانشناسی اجتماعی میه"، بهره گرفته شد.

ابزار گرداوری اطلاعات در این مجموعه از طریق روش میدانی، با ابزار مصاحبه و تکمیل پرسشنامه استاندارد شده گویش شناسی و نیزبهره گیری از روش مشاهده جهت تدوین اطلاعاتی در حوزه روابط اجتماعی و تعامل سازمانی خانواده ها و مردم با یکدیگر و ضبطِ صوتی و تصویری آیین نمایشی و رویدادهای مهم زندگی اجتماعی جماعت آن سامان، بوده که مطالعات کتابخانه ای و اسنادی نیز یاریگر شدند و جهت استخراج واج های زبانی از روش جانشینی بهره گرفته شد.

برخی از یافته های پژوهش از این قرارند:

مطابقت منظم صوتی میان زبان وفسی و زبان های ایرانی شمال غربی ثابت می کند که گویش وفسی حلقه اتصال زبان نو به پارسی میانه و پارتی و آن ها نیز به پارسی باستان و اوستایی است.

ساختمان برخی واژه ها و نحوه ترکیب مضاف و مضاف الیه و حروف اضافه مقدم و موخر، بستگی آن را با زبان مادی و اوستایی می نمایاند.

وجود اِرگاتی(ساختمان ماضی متعدی عامل دار مجهول) در ساختمان فعلی این زبان، وندهای خاص فعلی و ... ارتباط آن را با دیگر زبان های هندواروپایی ثابت می کند.

کشف آثار و دست ساخته های ابتدایی در منطقه انجمن وفس و وجود آثار سفالی و بنای معماری سبک هخامنشیان در حفاری های منطقه با توجه به نزدیکی جغرافیایی به هگمتانه (پایتخت سیاسی و اداری هخامنشیان) این احتمال را تقویت می کند که وفس، روزگاری از مراکز مهم حکومت هخامنش بوده باشد.

مطالعه ی نمایش ها، باورها و ضرب المثل های این مردم، نشان از دیرینگی فرهنگ جماعت و حفظ میراث کهن نیاکان آریایی دارد.

واژگان کلیدی: مردم زبان، گویش، عبارت اسمی، وفس

فاطمه موسوی میرک: دانش آموخته دوره ی دکتری ایران شناسی و محقق فرهنگ شناسی و قوم شناسی زبانی ایران؛ عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه ازاد اسلامی، واحد اراک (ایمیل:[e-mail])

منبع: خلاصه مقالات همایش علوم اجتماعی(فرمت پی دی اف +)

مطالب مرتبط:

محمدرضا محتاط: وفس، از نقاط مسکونی دوران مادها

جواد مفرد کهلان: منطقه‌ی وفس معادل ناحیه «بیت‌کاپسی» در زمان مادها