مطلب جالب و کامل زیر از مقاله استاد عزیزالله سمیعی که در شماره 18-17، فصلنامه راه دانش در زمستان 1380، چاپ شده بود، انتخاب گردیده است. نام مقاله اصلی « برخی باورها و ضرب المثل های مردم وفس » می باشد که واقعاً مطالب کامل و متنوعی دارد و به خصوص برای ما وفسی ها بسیار جالب می باشد. استاد سمیعی می گفتند که این مقاله در حقیقت تکه ی کوتاهی از کتاب « فرهنگ نامه ی زبان وفسی » است که متاسفانه هنوز چاپ نشده است. این کتاب علاوه بر بخش « فرهنگ واژگان وفسی »، شامل بخش های متنوع دیگری چون ترانه ها، اشعار محلی و ضرب المثلها و افسانه های كهن مردم وفس نیز می باشد.

امیدوارم هر چه زودتر شاهد چاپ این کتاب باشیم.

 

یکی از باور ها این بود که مقداری پَشم(به زبان وفسی« پَزْمَه-Pazma  ») یا مقداری پنبه (به زبان وفسی« لُوکَّه- Lukka ») را در کانال هواكش تنور که در زبان وفسی « تَنْدَه قُلَه-Tanda gola » می نامند قرار می دادند و پس از مدتی سراغ آن می رفتند. اگر جریان هوا که از بیرون در تنور جاری بود پشم یا پنبه را به صورت رشته های بلند در می آورد نتیجه می گرفتند که مسافر در راه است و باید آماده ی استقبال از او بود ولی اگر پشم یا پنبه به صورت رشته در نمی آمد از آمدن مسافر مایوس می شدند.

گاهی نیز دست راست را توسط دست چپ از کتف تا نوک انگشتان می پیمایند یعنی وجب می کنند و این روش را در زبان وفسی « دَستْ اُپَمْبانْ- Dast opambān » یا پیمانه کردن دست می نامند. اگر هنگام عمل پیمانه کردن یا پیمودن، دست چپ سرعت پیدا کند معتقدند مسافر به سرعت در حال آمدن است و نیز هرگاه دست راست کاملاً توسط دست چپ پیموده شود و در پایان مقداری از وجب دست چپ اضافی بیاید نتیجه می گیرند که مسافر در راه است.

از دیگر باور ها در مورد آمدن مسافر، آن است که هرگاه هنگام آشامیدن چای به طور تصادفی استکان های خالی به دنبال هم قطار شوند و یا به زبان وفسی« گِرازِه گِننْدِه – Grāzā genendē » نتیجه می گیرند که مسافری در راه است.

هرگاه زاغچه (به زبان وفسی « غالّاقچه- Qāllāqčē ») بر درخت خانه یا باغ شروع به خواندن کند بر این باورند که مسافری خواهد آمد و با صدای بلند می گویند « خَیر خَبَر بی-Xair xabar bi » یعنی « خوش خبر باشی».

در یکی از باورها هرگاه کودکی که چهار دست و پا راه می رود، در حالی که دو دست وی بر زمین است دو تا پای خود را مانند عدد 8 باز کند و نشیمنگاه خود را کاملاً بالا بگیرد در این صورت می گویند « بَرِسْ تاقْ نی یا- Bares’ tāq’ niyā» یعنی در باز کرده و به هر طرفی که به اصطلاح در باز کرده باشد از آن طرف یا از آن جهت مسافر و مهمانی خواهد آمد.

هرگاه کودکی جارو بردارد و شروع به جارو کردن خانه یا جلوی حیاط خانه نماید بر این باورند که مسافر و یا مهمانی خواهد آمد.

هرگاه حبّه ای قند، ناخواسته از دست کسی رها شود و به داخل چای افتد بر این باورند که مهمانی خواهد آمد.