اراك - صنایع دستی استان مركزی از نظر تنوع و زیبایی خاص در تولید چون نگینی بر بلندای هنر اصیل ایران می‌درخشد.

به گزارش ایرنا، آثار و شواهد به دست آمده از دوره‌های قبل از تاریخ و دوران اسلامی در تپه‌های باستانی استان مركزی ، نشانگر آن است كه این منطقه یكی از سكونتگاه‌های اقوام مختلف بوده و مردمان آن باروح لطیف از دیرباز با ذوق و قریحه هنری آشنا بوده اند.

باتوجه به این سوابق از گذشته‌های دور به عنوان یكی از مراكز تولید مصنوعات دستی و قطب تولید زیراندازها و فرش مطرح بوده و قالی دستباف آن با نام تجاری قالی ساروق و لیلیان شهره جهانی دارد.
هنرمندان قالیباف استان مركزی با نقوش بته میر، گل حنا، لیلیان، مشك آباد، بند ریحان، بازرجان، شاه عباسی، گلدانی، محرابی، زیر خاكی، مستوفی و ماهی درهم همواره درك بالای خود را از هنر، زیبایی شناسی در فرش به اثبات رسانده اند.

این استان در رشته نقشه كشی فرش، چله كشی، رنگرزی و سایر حرف وابسته به فرش، سابقه‌ای طولانی دارد و هنرمندان چیره دستی را در دامان خود تربیت كرده است.

گلیم ساوه از دوران صفوی با سابقه درخشان تولید می‌شده و هم اكنون نیز در این منطقه رواج دارد، علاوه برآن این صنعت دستی به صورت ساده و گل برجسته با استفاده از طرح‌های اصیل در اراك، خمین، فراهان و دیگر شهرها و روستاهای استان مركزی بافته می‌شود.

از گذشته‌های دور مناطق شازند و خمین مهد جاجیم بافی بوده و در حال حاضر نیز چند كارگاه از این هنر اصیل در اراك و خمین مشغول به كار است و می طلبد كه با توسعه این رشته صنایع دستی از فراموشی آن جلوگیری شود.

مجموعه تاریخی بازار اراك و حجره‌های بازار قدیمی تفرش هنوز ضرب آهنگ‌های چكش مسگران را در خاطر دارد و روزگار رونق این صنعت دستی را فراموش نكرده و زنده ماندن این رشته در اراك و تفرش به صورت موروثی بیانگر ریشه داری این هنر در استان مركزی است.

رودوزی‌های سنتی با رنگهای مختلف از هنرهای دستی است كه طی سالیان دراز بین زنان استان مركزی رواج داشته است. آثاری كه عمدتا در این رشته خلق می‌شوند به صورت چهل تیكه،چشمه دوزی، خامه دوزی، سكمه دوزی و سوزن دوزی است كه وسایل منزل و لباس‌ها با آنها تزئین می‌شود.

گیوه از پاپوش‌های راحت و پرطرفدار بین ایرانیان است كه تولید آن از دیرباز به صورت سنتی در سنجان اراك، محلات ، وفس و ساوه جریان داشته و در دو رشته كف آجیده و كف چرم تولید می‌شده است. استفاده از مواد طبیعی و مرغوب، رعایت اصول طبی، خنكی در تابستان و سبكی موجب شده هنوز هم این پاپوش بین مردم محبوب باشد.

هنرمندان صنایع دستی استان مركزی سابقه‌ای طولانی در هنر چلنگری دارند و این حرفه امروزه با تلفیق زندگی مدرن مسیری جدید را می‌پیماید.

هنرمندان این استان تبحر زیادی در هنر گچبری سنتی دارند و استادكاران این رشته صنایع دستی آثار ارزشمندی را در تزئینات معماری ایران با نقوش اسلیمی، ختایی و هندسی به یادگار گذاشته‌اند كه تحسین هر بیننده‌ای را برمی انگیزد.

هنرهای چوبی استان مركزی نیز منبت، كنده كاری و قلمزنی روی چوب، معرق، مشبك، محرق، ساخت سازهای سنتی، خراطی، حجم‌سازی و پیكر تراشی را شامل می شود و آثار چوبی به جا مانده از هنر گذشتگان در این منطقه را می توان در پنجره‌های گره چینی، درهای منبت كاری، منبر و ضریح امامزاده سهل بن علی در آستانه، خانه‌های اربابی در تفرش، خمین و آشتیان مشاهده كرد.

سابقه هنر - صنعت سفالگری در اراك ، شازند و آستانه به قرون  ۷ و  ۸ هجری باز می‌گردد و سفالگران سلطان آباد سفال‌های دارای لعاب صدفی، لاجوردی و نوع به خصوصی سفال منقوش زیر لعاب را پدید آوردند و متاسفانه امروز با كهولت و بیماری اخرین استادكار بازمانده سفالگری استان مركزی در آستانه نگرانی از فراموشی این هنرصنعت وجود دارد. سفال مناطقی چون ساوه به ویژه سفال زرین فام و مناطق خورهه و فراهان از قدمت چند هزار ساله برخوردار است .

معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان مركزی گفت: یازده رشته با ۲۵۷ زیر رشته در صنایع دستی كشور وجود دارد كه  ۶۵ زیررشته آن در این استان فعال است.

قاسم كاظمی افزود: قالی، گلیم، جاجیم - رودوزی‌های سنتی، طراحی، رنگرزی، گیوه بافی، مسگری، سفیدگری، چلنگری، قلمزنی روی فلز، منبت و كنده كاری روی چوب، كتابت و نگارگری، كتیبه نویسی، نگارگری، تذهیب، گچبری سنتی و آینه كاری از رشته‌های بومی صنایع دستی استان مركزی است كه امروز در كنار رشته‌های غیربومی چون معرق، محرق، مروار بافی، تراش سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی، ملیله سازی، پیكرتراشی چوب و كپوبافی حیات خود را دنبال می‌كند.

وی گفت: شیشه گری، نمدمالی، سفال زرین فام، قدك بافی درنراق، كرباس بافی در واشقان، ندافی بافی در محلات، جل و خورجین بافی، نقاشی پشت شیشه، علامت‌سازی، پوستین دوزی، زره و چاقوسازی از جمله رشته‌های زیبا و با ارزش صنایع دستی در استان مركزی است كه امروزه تقریبا منسوخ شده و برنامه احیای چهار رشته از آن‌ها فعلا در دستور كار است.

وی، با بیان اینكه حدود شش هزار صنعتگر دستی در استان مركزی فعالیت دارند، افزود: پیگیری ایجاد شهرك صنایع دستی در استان و توسعه بازارچه های صنایع دستی در شهرستان‌های منطقه از برنامه‌های حفظ و تقویت هنرهای سنتی و دستی استان است.

وی گفت: موزه صنایع دستی استان مركزی از سال ۸۳ در منزل قدیمی حسن پور راه اندازی شده و آثار نفیس صنایع دستی كشور و این استان درآن به نمایش درآمده است.