اولین بار با نام حاجی میرزا و آثار او در کتاب وفس در گذر زمان، آشنا شدم. وقتی از آقای ملایی(یکی از نویسندگان کتاب) در مورد چگونگی دسترسی به آثار این شاعر سئوال کردم؛ گفتند: «یکی از کتاب­های این شاعر رو فقط به مدت چند ساعت از نوه­ی او در وفس به امانت گرفتم و یادداشت­هایی از اون برداشتم و فرصت نکردم تا به طور کامل مطالعه­اش کنم». از آقای ملایی آدرس نوه­ی حاجی میرزا در وفس را پرسیدم، آقای ملایی گفت که باید به محله مامَرَّ بروی و سراغ آقای غلامرضا خان دارابی را بگیری، ایشان نوه­ی حاجی میرزا هستند.

اواسط تابستان امسال به وفس رفتم. در محله مامَرَّ خانه­ی آقای دارابی را یافته و با ایشان در مورد آثار حاجی میرزا صحبت کردم. آقای دارابی بعد از شنیدن حرف­هایم پیرامون دلایل درخواست آثار حاجی میرزا، خیلی خوشحال شده و گفتند که در حال حاضر اصل کتاب نزد برادرشان در تهران است و معلوم نیست چه موقع به ایشان بازگردانده می­شود، ولی هر کمکی که از دستشان برآید دریغ نمی­کنند. خلاصه قرار بر این شد که بعدا دوباره به ایشان سر بزنم و اگر اصل کتاب بازگردانده شده بود، آن را امانت بگیرم.

 

اوایل زمستان که برای انجام کاری به وفس و کمیجان رفته بودم، آقای دارابی را به طور اتفاقی در ابتدای جاده کمیجان به وفس، روبروی جهاد کشاورزی ملاقات نمودم که منتظر ماشین سواری برای برگشتن به وفس بود. بعد از اینکه سوار ماشین پژو آقای سجادی (خط کمیجان_وفس) شدیم، با آقای دارابی در مورد کتاب حاجی میرزا صحبت کردم، آقای دارابی گفتند که متاسفانه اصل کتاب هنوز بازگردانده نشده اما با جستجو در گوشه و کنار منزل خود در وفس اوراقی را از آثار حاجی میرزا یافته­اند و حاضرند آن اوراق را در اختیار بنده قرار دهند. غروب آن روز به منزل ایشان رفتم و اوراق را که کاملا به هم ریخته و نامنظم بود به همراه یک کتابچه دست­نویس تحویل گرفتم. فردای آن روز با اتوبوس خط وفس به طرف قم حرکت کردم.

در قم، اوراق را بررسی و مرتب و منظم نمودم. اوراق شامل این موارد بود؛ 1) 3 نسخه ناقص از کتاب مرآت العارفین؛ 2) زیارتنامه حضرت معصومه(س)؛ 3) 2 صفحه از ویژه‌نامه «کانون شعرا» مربوط به سال 1315 شمسی. کتابچه دست­نویس نیز هیچ­گونه جلد و نامی نداشت ولی آقای دارابی گفتند که نام آن «مرآت القلوب» است.

 

بعد از مرتب کردن آثار، 3 نسخه کپی از کتاب مرآت العارفین(کاملترین نسخه­ی موجود) و زیارتنامه حضرت معصومه(س) تهیه کرده و اوراق هر نسخه کپی از کتاب مرآت العارفین را در یک کلاسور قرار دادم. از کتابچه دست­نویس و روزنامه نیز یادداشت­هایی برداشتم. هفته­ی بعد دوباره به وفس رفتم و 2 نسخه ناقص کتاب مرآت العارفین، اصل زیارتنامه حضرت معصومه(س)، صفحات روزنامه و کتابچه دست­نویس را به همراه یک نسخه کپی از کتاب و زیارتنامه تحویل آقای دارابی دادم. یک نسخه کپی کتاب و زیارتنامه را برای خودم نگه داشتم و نسخه­ی سوم را نیز به کتابخانه شیخ عبدالنبی وفسی اهدا کردم.

 

آثار حاج ابوالقاسم خاکی معروف به حاجی میرزا

1) کتاب مرآت العارفین

این کتاب حدودا 70 صفحه دارد و در سال 1343 قمری (85 سال قبل)، تالیف شده است.

کتاب مرآت العارفین را می­توان کتابی در پند و موعظه و ارشاد مردم و امر به معروف و نهی از منکر دانست. به دلیل اهمیت زیاد این اثر ارزشمند، توضیحات کاملی پیرامون این کتاب را در آینده ارائه خواهم نمود. در زیر تصویر رویه این کتاب را مشاهده می­نمایید.

 

 

 

2) کتاب مرآت القلوب

این کتاب دست­نویس است، 58 صفحه دارد و تاریخ تالیف آن مشخص نیست. در قطع جیبی است و با خطی زیبا با دو رنگ مشکی و آبی تحریر شده است. فهرست مطالب آن به شرح زیر است:

عنوان مطلب(شماره صفحه)

 

تنازع عشق و عقل(صفحه 1)

ساقی نامه با انضمام مصیبت(صفحه 2)

مجلس اول در بیان احوالات حضرت آدم(ع) بانضمام مصیبت(صفحه 3)

مجلس دوم در بیان اصول دین و غیره و مصیبت(صفحه 4)

مجلس سوم در بیان احوالات حضرت نوح(ع) و مصیبت(صفحه 6)

مجلس چهارم در بیان احوالات حضرت ابراهیم (ع) و مصیبت(صفحه 8)

مجلس پنجم در بیان احوالات حضرت موسی (ع) و مصیبت(صفحه 10)

مجلس ششم در بیان احوالات حضرت یحیی(ع) و مصیبت(صفحه 12)

مجلس هفتم در بیان احوالات یعقوب (ع) و مصیبت(صفحه 14)

مجلس هشتم در بیان احوالات حضرت یونس (ع) و مصیبت(صفحه 16)

مجلس نهم در بیان احوالات حضرت سلیمان(ع) با انضمام مصیبت(صفحه 18)

مجلس دهم در بیان احوالات حضرت ایوب و مصیبت(صفحه 20)

مجلس یازدهم در بیان احوالات حضرت عیسی(ع) و مصیبت(صفحه 22)

مجلس دوازدهم در بیان احوالات حضرت پیغمبر محمد ابن عبدالله (ص) (صفحه 24)

مجلس سیزدهم در بیان احوالات حضرت فاطمه(ع) و مصیبت(صفحه 26)

مجلس چهاردهم در بیان حضرت علی ابن ابی طالب(ع) و مصیبت(صفحه 28)

مجلس پانزدهم در بیان احوالات امام دوم حضرت امام حسن مجتبی(ع) (صفحه 31)

مجلس شانزدهم در بیان احوالات امام حسین(ع) و مصیبت(صفحه 33)

مجلس هفدهم در احوالات امام چهارم(ع) (صفحه 35)

مجلس هجدهم در احوالات امام پنجم (ع) (صفحه 37)

در احوالات امام ششم، امام جعفر صادق(ع) (صفحه 38)

در احوالات امام هفتم امام موسی کاظم(ع) (صفحه 39)

در احوالات امام هشتم امام رضا(ع) (صفحه 41)

احوالات امام نهم(صفحه 42)

در احوالات امام دهم امام علی النقی(ع) (صفحه 43)

در بیان احوالات امام یازدهم امام حسن العسگری(ع) (صفحه 44)

در بیان احوالات امام دوازدهم(ع) (صفحه 45)

در بیان کیفیت خروج سیدالشهداء از مدینه الی مکه و از مکه به کربلا، اسرا به کوفه و از کوفه به شام و از شام به مدینه(صفحه 46)

در بیان کیفیت تولد حضرت سیدالشهدا(ع) در ماه شعبان در مدینه طیبه(صفحه 50)

 

به دلیل نزدیک بودن خطوط به یکدیگر در این کتاب دست­نویس و کهنه و فرسوده شدن آن و همچنین نوع خاص خطش، مطالعه همه صفحات کتاب کمی مشکل می­باشد. تصاویری از کتاب را در زیر می­بینید.

 

 

 

 

3) زیارتنامه حضرت معصومه(س)

زیارتنامه حاوی دو شعر بلند و یک شعر کوتاه در زیارت حضرت معصومه(س) و مدح پیامبر و امامان(ع) می­باشد. این سه شعر در یک صفحه A3 تایپ شده و تاریخ تالیف آن صفر 1360 قمری، 68 سال قبل است.