مهمترين منبع تأمين آب روستای بزرگ وفس، آب هاي زير زميني هستند كه به دو صورت قنات و چشمه وجود دارند.

اين روستا از نظر تعداد قنات در ميان روستا هاي اطراف قابل توجه است و تمام قنات هاي آن در بخش جنوبي روستا واقع گرديده اند.

وجود زمين هاي آهكي در بخش جنوبي و ريزش مناسب برف و باران باعث نفوذ آب به زمين و تشكيل سفره هاي آب زيرزميني گرديده است.

وفس داراي هشت رشته قنات مي باشد كه همه آنها در بخش جنوبي و از غرب به شرق كشيده شده اند و حداكثر عمق مادرچاه اين قنات ها كمتر از 20 متر و طول آنها بين 200 تا 300 متر است.

قنات دوشاخه:

این قنات در جنوب شرقی وفس واقع شده است و مادرچاه آن مشخص نیست و زمان حفر آن نیز نامعلوم است. نوسان آب آن در سالهای پربارش و کم بارش نامحسوس می باشد.

قنات خیبر:

این قنات معروف به « سرحوض» است که مادرچاه و چاههای دیگر آن مشخص نبوده و میزان آبدهی آن بسیار زیاد است و مظهر قنات، در محله خیبر قرار دارد که در آنجا آب از زیر یک منزل مسکونی  بر سطح زمین جاری می شود.

آب این دو قنات پس از طی مسیری در حدود یک کیلومتر به یکدیگر می پیوندند و همراه با چشمه های دیگری که در مسیر به آنها برخورد می کنند تمام باغات شمالی وفس را که در امتداد دره ای در حدود 10 کیلومتر کشیده شده اند را مشروب می سازند.

قنات اسبین( اسفین، اسپین، ایسبین):

این قنات نیز در قسمت جنوب غربی و در اول روستا واقع شده است که آبیاری باغات واقع در مسیر آن به صورت پیاله ای است.

قنات کیاسر علیا:

این قنات نیز در قسمت جنوب غربی واقع شده و مقدار آب این قنات در سال های پربارش و کم بارش از نوسان شدیدی برخوردار است.

قنات گدوک:

این قنات حدود 40 سال قبل حفر شده و در کنار جاده ی وفس به کمیجان قرار دارد و آب آن از طریق 3 کیلومتر خط لوله بدون پمپاژ وارد شبکه لوله کشی می شود و به مصرف شرب می رسد.

قنات کوروَرَه (کولوَرَه):

این قنات در قسمت جنوب غربی  و بالای قنات اسبین قرار دارد و آب آن برای زمین های زراعی مورد استفاده قرار می گیرد و زراعت آبی بیشتر محدود به آب این قنات می گردد.

دو قنات دیگر به نام های « آب رنگ» و « آب در » در فاصله حدود 6 کیلومتری غرب وفس که رشته کوهی ( کوه دزلی) آن را از وفس جدا کرده است قرار دارند.

در نهایت پس از پایان فصل بهره برداری از این آب ها و از ماه آبان تا فروردین، همه ی این آبها به هم پیوسته و مسیری حدود 30 کیلومتر را به طرف شمال طی کرده و به رودخانه ی قره چای که مهمترین رودخانه منطقه است می ریزند. رودخانه قره چای با طول حدود 540 کیلومتر از آبخیزهای 15 کیلومتری جنوب شازند سرچشمه گرفته و به حوضه ی دریاچه نمک قم می ریزد.

علاوه بر قنات ها، در داخل روستا شش چشمه وجود دارد که در محله های « داران»، « مانداران»، « باغچه میران»، « مامرّی»، « رو» و « خیبر» قرار دارند. از این چشمه ها علاوه بر شستشو، برای مصرف شرب نیز استفاده می شود؛ میزان آب دهی این چشمه ها در سالهای مختلف، متفاوت می باشد.

منبع:

« منو گرافی روستای وفس»(پایان نامه دانشجویی)؛ حسین علی حاجیلو؛ بهار 1379؛ صفحات 4 تا 6

مطالب پیشین: منابع آب