شهید اکبر چهرقانی

نام پدر: حیدر                                                      تاریخ تولد: 1337

تاریخ شهادت: 28/8/59                                         محل شهادت: سوسنگرد

محل دفن: تهران

شهید قاسم چهرقانی

نام پدر: علی اصغر                                               تاریخ تولد: 1346

تاریخ شهادت: 12/2/61                                         محل شهادت: كرخه نور

محل دفن: قم

ادامه مطالب

... یك بار خانمی كه به آنجا آمده بود گفت: می‏دانی از این بچه‏ها چه كسی شهید می‏شود؟ گفتم: نه. گفت: اكبر چهره‌قانی شهید می‏شود. گفت: ببین این چقدر در كارش دقت دارد، چقدر به اسلحه‏اش می‏رسد، چقدر در لباس‌هایش منظم است، ببین چقدر كارهایش حساب شده است! او با تمام وجود به راهی كه می‏رود عشق می‏ورزد. اوست كه شهید می‏شود... اتفاقا اكبر چهره‌قانی تیپی داشت كه همه به او علاقه‏مند بودند و دكتر(چمران) هم او را دوست داشت. او از نیروهای مخصوص و تعلیم دیده بود. اكبر چهره‌قانی همیشه برای نماز صبح بقیه را از خواب بیدار می‏كرد، همیشه منظم بود و كارهایش روی حساب و كتاب بود. در اكیپ‌هایی كه آنجا مستقر شده بودند، برنامه‏های منظم داشت و خیلی عاشقانه و بی‏صدا و بی‏ادعا كار می‏كرد.

شهید اکبر چهره‌قانی یکی از شهدای سرافراز روستای چهره‌قان استان مرکزی است. این شهید بزرگوار از همرزمان و یاران شهید دکتر چمران در ستاد جنگ‏های نامنظم بود و در عملیات‌های مختلف چریکی شرکت فعالانه و موثری داشت.

شهید چهره‌قانی در اواخر سال 1359، در منطقه سوسنگرد و در کنار دکتر چمران به شهادت می‌رسد. دکتر  چمران در کتاب خود با نام «رقصی چنین میانه میدانم آرزوست» کل عملیات سوسنگرد و در مطلبی با عنوان «معركه شرف و افتخار» نحوه‌ی شهادت شهید اکبر چهره‌قانی را شرح می‌دهد. قسمتی از این نوشته شورانگیز را که مرتبط به شهادت شهید چهرقانی است، در اینجا می‌آوریم.

ادامه مطالب

ساکنان چهار روستای وفس، چهرقان، گورچان و فرک به زبان تاتی(گویش وفسی) تکلم می­کنند. این چهار روستا که تقریبا در یک خط فرضی واقعند، با فاصله­ی کمی از یکدیگر در شمال­غربی استان مرکزی قرار دارند.

با توجه به مشترک بودن گویش این روستاها و شواهد و قراین بسیار دیگر، می-توان با اطمینان گفت که تاریخ و گذشته­ی این چهار روستا به یکدیگر مربوط بوده و برای پی بردن به تاریخ و پیشینه­ی منطقه و هر کدام از روستاها و همچنین گویش وفسی، حتما باید مطالعاتی در هر چهار روستا صورت گیرد.

متاسفانه تا کنون هیچ گونه تحقیقاتی پیرامون این روستاها (به جز وفس) صورت نگرفته و لذا مطالب و منابع بسیار کمی در دسترس می باشد که امیدوارم با توجه به شخصیت های علمی و فرهنگی که خوشبختانه در هر چهار روستا وجود دارد، در آینده شاهد انجام مطالعاتی پیرامون گذشته­ی این روستاها باشیم.

در این پست به روستای گورچان می پردازیم و مطالب محدودی که از طریق مطالعه و جستجو در اینترنت حاصل شده است، ذکر می گردد:

گورچان (Gurchan, Qurchan)

روستای گورچان در شرق وفس، شمال شهرستان کمیجان و شمال­غربی استان مرکزی قرار دارد.

طبق آخرین تقسیمات جغرافیایی، روستای گورچان تابع دهستان خنجین از بخش مرکزی شهرستان کمیجان است.

طبق آخرین سرشماری که در سال 1375 شمسی صورت گرفته است، جمعا 135 خانواده با جمعیت 662 نفر در این روستا زندگی می­کنند.

روستای گورچان، روستایی کوهستانی است ولی نسبت به وفس، ارتفاع بسیار کمتری دارد(اختلاف 1000 متر). در تصویر زیر موقعیت دو روستا نسبت به یکدیگر را می­بینید.

دو ارتفاع عمده اطراف گورچان عبارتند از:

ادامه مطالب

در ابتدا لازم است گفته شود که: در ایران دو روستا با نام چهرقان(چهره­قان) وجود دارد، یکی در استان مرکزی و دیگری در استان آذربایجان غربی. لذا بعضی از نتایج حاصل از جستجوی لغت چهرقان، مربوط به روستای چهرقان در آذربایجان غربی است.

با جستجوی لغات «چهرقان»، «چهره قان»، «چهرقانی» و «چهرقانی»، سه نتیجه و مطلب، بیشتر از سایر نتایج حاصل می­شود؛ آن سه نتیجه عبارتند از:

1) معرفی غار قلعه­جوق

در اکثر سایت­ها و وبلاگ­ها در معرفی غار قلعه­جوق آمده است:

این غار در نزدیکی روستای چهرقان از توابع بخش وفس اراک، در کوهی به نام قوزی قشلاق واقع شده است...

در کتاب کوچکی با نام «غارهای اراک»، دو تن از غارنوردان ایران شرح سفر خود برای بازدید از غار قلعه جوق را یادداشت کرده­اند. غارنوردان در مسیر خود از چهرقان نیز گذشته­اند و از کدخدای آن به نیکی یاد نموده­اند. این مطالب را در آینده نزدیک در وبلاگ خواهم آورد.

2) اخبار مربوط به آقای محمد چهرقانی، مدیر روابط عمومی شرکت مخابرات

با توجه به مسئولیت آقای چهرقانی، هر روز اخبار و مطالبی حاوی لغت چهرقانی منتشر می­شود.

مقاله­ای از ایشان در « ماهنامه دنیای مخابرات و ارتباطات»

3) مقاله­های آقای رضا چهرقانی بزچلویی(برچلویی) در سایت­های مختلف اینترنتی

آقای چهرقانی از محققان بسیار فعال عرصه­ی ادبیات ایران و زبان فارسی می­باشند. ایشان مدرک کارشناسی ارشد در رشته زبان و ادبیات فارسی دارند و در حال حاضر در شهر همدان زندگی می­کنند. مقالات مختلفی از آقای چهرقانی در اینترنت منتشر شده است.

ادامه مطالب

فرهنگ جغرافیایی ایران(آبادی‏ها)؛ دایره جغرافیایی ستاد ارتش؛ سال 2535 شاهنشاهی، جلد دوم، استان یکم؛ ص 87.

چهرقان -- cehreqan -- ده جزو دهستان حومه بخش وفس شهرستان اراک.

18 ک شمال باختری کمیجان. 18 ک راه مالرو عمومی.

کوهستانی - سردسیر - سکنه 1431- شیعه - تاتی فارسی ترکی - چشمه و قنات - غلات انگور بادام بن‏شن قیسی - شغل زراعت و گله‏داری و قالیبافی - راه مالرو و صعب‏العبور.

لغت نامه دهخدا؛ جلد 17؛ صفحه‏ی 443.

چهرقان. دهی‏ست جزء دهستان حومه بخش وفس شهرستان اراک.

در 18 هزار گزی شمال باختری کمیجان و 18 هزارگزی راه مالرو عمومی واقع است. کوهستانی و سردسیر. 1431 تن سکنه دارد. از چشمه و قنات آبیاری می‏شود. محصولش غلات و انگور و بادام است. شغل اهالی زراعت و قالی‏بافی است.

مرحوم استاد محمد مقدم در کتاب گویش‏های وفس، تفرش و آشتیان (شماره 11 مجله‏ی ایران کوُده، سال 1328 شمسی)، در قسمت توضیحات مربوط به وفس می نویسد:

«دو ده کوچک دوردست بنام چهرقان (در محل چالقان یا چراقان) با 1200 نفر جمعیت و فَرْکْ (به وفسی پَرْکَ ) با 380 نفر جمعیت جزو وفس بشمار می روند» و در جای دیگری ذکر می کند:«وفسی (در محل وُوْسی) گویش قصبه‏ی وفس و سه ده کوچک چهرقان و فرک و گورچان است و رویهمرفته پیرامون 6600 نفر به آن حرف می زنند».

در فرهنگ آبادی های ایران، تالیف دکتر لطف الله مفخم، آبان هزار و سیصد و سی و نه، درباره‏ی چهرقان آمده است:

دایره‏المعارف فارسی(به سرپرستی غلامحسین مصاحب)؛ جلد اول؛ چاپ اول 1345ش؛ صفحه 811.

چهرقان(cehreqan)، ده(جمعیت 1510، سرشماری 1335 ش)، دهستان حومه‏ی بخش وفس شهرستان اراک، 18 کیلومتری شمال غربی کمیجان.

در فرهنگ دکتر معین، نامی از چهرقان برده نشده است.

مطالب پیشین:

روستای چهرقان

روستای فرک

ساکنان چهار روستای وفس، چهرقان، گورچان و فرک به زبان تاتی(گویش وفسی) تکلم می کنند. این چهار روستا که تقریبا در یک خط فرضی واقعند، با فاصله ی کمی از یکدیگر در شمال غربی استان مرکزی قرار دارند.

با توجه به مشترک بودن گویش این روستاها و شواهد و قراین بسیار دیگر، می توان با اطمینان گفت که تاریخ و گذشته ی این چهار روستا به یکدیگر مربوط بوده و برای پی بردن به تاریخ و پیشینه ی منطقه و هر کدام از روستاها و همچنین گویش وفسی، حتما باید مطالعاتی در هر چهار روستا صورت گیرد.

متاسفانه تا کنون هیچ گونه تحقیقاتی پیرامون این روستاها (به جز وفس) صورت نگرفته و لذا مطالب و منابع بسیار کمی در دسترس می باشد که امیدوارم با توجه به شخصیت های علمی و فرهنگی که خوشبختانه در هر چهار روستا وجود دارد، در آینده شاهد انجام مطالعاتی پیرامون گذشته ی این روستاها باشیم.

در این بخش به روستای فرک می پردازیم و مطالب بسیار محدودی که با کمک جناب آقای سید سیف الله میرقیصری(از بزرگان و سادات روستای فرک و کتابدار کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی(ره) در قم)، و همچنین از طریق جستجو در اینترنت حاصل شده است، بیان می گردد.

فَرْکْ؛ فَرَکْ؛ فُرکْ

(Fark ،Farak ،Farg ،Fork)

 روستای فرک در شرق روستای وفس، شمال شرقی شهرستان کمیجان و شمال غربی استان مرکزی قرار دارد. طبق آخرین تقسیمات جغرافیایی، روستای فرک جزو دهستان خنجین از بخش مرکزی شهرستان کمیجان قرار می گیرد.

این روستا از شمال و شرق به روستای چالمیان، از غرب به وفس و از جنوب به روستای میدانک محدود می باشد.

طبق آخرین سرشماری که در سال 1375 شمسی صورت گرفته است، جمعا 55 خانواده با جمعیت 319 نفر در این روستا زندگی می کنند.

در فرهنگ جغرافیایی ایران (جلد دوم، استان یکم، سال 2535 شاهنشاهی) توضیحات کوتاهی در مورد روستای فرک داده شده است:

فرک - fork ، ده جزء دهستان مرکزی بخش وفس شهرستان اراک.

16 کیلومتری شمال خاوری کمیجان، کوهستانی - سردسیر - سکنه 303- شیعه - تاتی و فارسی - چشمه سار - غلات بن شن، انگور، مختصر میوه جات - شغل زراعت - راه مالرو

پیرامون فرک، در فرهنگ لغت دهخدا آمده است:

دهی است از دهستان مرکزی بخش وفس شهرستان اراک. واقع در 16 هزارگزی شمال خاوری کمیجان. ناحیه ایست کوهستانی، سردسیر و دارای 303 تن سکنه. از چشمه سار مشروب می شود. محصولاتش: غلات، بن شن، انگور و مختصری میوه است. اهالی به کشاورزی گذران می کنند. راه مالرو دارد.

مرحوم استاد محمد مقدم در کتاب گویش‏های وفس، تفرش و آشتیان (شماره 11 مجله‏ی ایران کوُده، سال 1328 شمسی)، در قسمت توضیحات مربوط به وفس می نویسد:«دو ده کوچک دوردست بنام چهرقان (در محل چالقان یا چراقان) با 1200 نفر جمعیت و فَرْکْ (به وفسی پَرْکَ) با 380 نفر جمعیت جزو وفس بشمار می روند» و در جای دیگری ذکر می کند:«وفسی (در محل وُوْسی) گویش قصبه‏ی وفس و سه ده کوچک چهرقان و فرک و گورچان است و رویهمرفته پیرامون 6600 نفر به آن حرف می زنند».

روستای فرک همانند وفس، روستایی دره ای و کوهستانی است که آب و هوای آن از نوع معتدل کوهستانی می باشد. باغات و مزارع جو و گندم دارد.

روستای فرک دارای آب و برق، دبستان، یک مسجد، مغازه، حمام و دفتر مخابرات می باشد. از لحاظ راه ارتباطی نیز، قسمتی از جاده آن شوسه و قسمتی آسفالت می باشد. برای رسیدن به فرک از قم باید این مسیر پیموده شود: قم - دو راهی راهجرد - آشتیان - فرمهین - خنجین - عودآقاج - فرک. در حال حاضر یک اتوبوس در مسیر قم- فرک فعالیت می کند. فاصله فرک از وفس در حدود 6 کیلومتر و از کمیجان در حدود 30 کیلومتر است.

شهدای فرک

روستای فرک، چهار شهید دارد که همه‏ی آنها در جریان جنگ تحمیلی به شهادت رسیدند؛ اسامی این شهدا عبارتست از: شهید سید احمد میر قیصری، شهید سید محمد میر قیصری، شهید سید حسین میرقیصری، شهید سلیمانی. همه‏ی این عزیزان در گلزار شهدای شهر قم دفن شده اند. شهید سید محمد میر قیصری، فرمانده گردان محمد رسول الله بود و در زمان فرماندهی و رهبری این گردان، پیروزی های زیادی در میدان جنگ کسب نمود.

ویژه نامه یاد یاران ، در یکی از شماره های خود در بزرگداشت هفته‏ی دفاع مقدس، فرازهایی از وصیتنامه دیگر شهید روستای فرک، شهید سید احمد میر قیصری را نقل کرده که به عنوان حسن ختام مطالب بیان می گردد:

خداوندا! من به جبهه نیامده‏ام که قهرمان جنگ شوم. خداوندا! به جبهه نیامده‏ام تا بگویند فلان کس به جبهه رفته است و از آمدن خویش به جبهه سوء استفاده کنم. خداوندا! به جبهه آمده ام تا به هدف نهایی خویش که اسلام و قرآن است، برسم و از تو می خواهم که یاریم کنی.

لینک های فرک در اینترنت:

پیش بینی آب و هوا تا 15 روز                     موقعیت و اطلاعات جزئی و مفید

موقعیت و اطلاعات کلی                              نقشه ماهواره ای گوگل

مطالب پیشین: روستای چهرقان

ساکنان چهار روستای وفس، چهرقان، گورچان و فرک به زبان تاتی(گویش وفسی) تکلم می کنند. این چهار روستا که تقریبا در یک خط فرضی واقعند، با فاصله ی کمی از یکدیگر در شمال غربی استان مرکزی قرار دارند.

با توجه به مشترک بودن گویش این روستاها و شواهد و قراین بسیار دیگر، می توان با اطمینان گفت که تاریخ و گذشته ی این چهار روستا به یکدیگر مربوط بوده و برای پی بردن به تاریخ و پیشینه ی منطقه و هر کدام از روستاها و همچنین گویش وفسی، حتما باید مطالعاتی در هر چهار روستا صورت گیرد.

متاسفانه تا کنون هیچ گونه تحقیقاتی پیرامون این روستا ها (به جز وفس) صورت نگرفته و لذا مطالب و منابع بسیار کمی در دسترس می باشد که امیدوارم با توجه به شخصیت های علمی و فرهنگی که خوشبختانه در هر چهار روستا وجود دارد، در آینده شاهد انجام مطالعاتی پیرامون گذشته ی این روستاها باشیم.

در این پست به روستای چهرقان می پردازیم و مطالب محدودی که از طریق پرس و جو از یکی از همشهریان چهرقانی و جستجو در اینترنت حاصل شده است، ذکر می گردد:

چهرقان؛ چهره قان؛ چهرغان؛ چراقان

(Cherāghān,Cheraghan,Chehreqān,Chehraqan,Charāghān,Charaghan,Chehraqān)

روستای چهرقان در غرب روستای وفس، شمال شهرستان کمیجان و شمال غربی استان مرکزی، قرار دارد.

طبق آخرین تقسیمات جغرافیایی، روستای چهرقان جزو دهستان خسروبیگ از بخش میلاجرد شهرستان کمیجان قرار می گیرد.

این روستا، از شرق به روستای آبرنگ(ییلاق وفس) از غرب به روستای طرلان، از شمال به روستای راستگویان و از جنوب به روستای آمره محدود می شود.

طبق آخرین سرشماری که در سال ۱۳۷۵ شمسی صورت گرفته است، جمعا ۳۴۰ خانواده با جمعیت ۱۸۶۱ نفر در این روستا زندگی می کنند.

روستای چهرقان همانند وفس، روستایی دره ای و کوهستانی است که آب و هوای آن از نوع معتدل کوهستانی می باشد. کوه زمستان دره در جنوب شرقی روستا قرار دارد.

سایر ویژگی های طبیعی و اجتماعی روستای چهرقان همانند وفس می باشد:

ساکنان آن به کشاورزی، دامداری، باغداری و ... مشغولند.

کشت آنها هم آبی و هم دیم است و بیشتر آب مورد نیاز خود را از طریق قنات ها تامین می کنند.

نام و سایر مشخصات قنات های چهرقان عبارتست از:

محصولات زراعی آن گندم، جو، نخود، عدس و یونجه است.

از وسعت باغات آن اطلاعی ندارم، اما از میوه های آن می توان به انگور، زردآلو، گردو، بادام و سیب اشاره کرد.

روستای چهرقان همچنین دارای آب و برق، دبستان، مدرسه راهنمایی، تعدادی مغازه، درمانگاه، مسجد، حمام، فروشگاه تعاونی، دفتر نمایندگی پست و مخابرات است.

شهدای چهرقان

روستای چهرقان در حدود ۳۴ شهید دارد که در سال های انقلاب و جنگ تحمیلی به شهادت رسیده اند.

اطلاعات دیگری از شهدای چهرقان ندارم جز اینکه از طریق جستجو در اینترنت به شرح زندگی و وصیت نامه دو تن از این شهیدان دست یافتم که در زیر آمده است:

شهید باب‌الله یوسفی

شهید باب الله یوسفی در روستای چهرقان اراک متولد شد. در اوان جوانی به مکاتب متعدد قرآنی جهت فراگیری علوم قرانی روی آورد و پس از گذراندن دوره تحصیل به عنوان مدرس در این مکان ها به تعلیم مشغول شد. در سال ۱۳۶۴ عطش و اشتیاق این رادمرد افلاکی او را به جبهه های عشق و شهادت عازم کرد و سرانجام با عشق الهی، ۱۷ روز مانده به ماه مبارک رمضان ۱۳۶۵ عازم دیار سرخ ستارگان شد. بعد از ۲۸ روز، یعنی در روز یازدهم ماه رمضان همان سال در منطقه فکه به شهادت رسید و جاودانه شد. پیکر مطهرش را به زادگاهش انتقال دادند و در همانجا به عنوان اولین شهید در بستر خاک آرام گرفت.

فرازی از وصیتنامه شهید:

آنان به عهد خویش وفا کردند و تا آخرین لحظه استوار ماندند و سرخی خونشان گواه صدق و پیمانشان شد.

آن پاکدلانی بودند که به جستجوی پروردگار خویش برخاستند و او را یافتند و به او محبت ورزیدند و چون لبریز از محبت گشتند، عاشق شدند و خدا هم عاشق آنان شد.

 شهید صفی الله چهره قانی

تاریخ  و محل ولادت: چهرقان ـ سال ۱۳۴۷

تاریخ و محل شهادت: اروندرود ـ سال ۱۳۶۴

فرازی از وصیتنامه شهید:

ای عزیزان و ای بندگان خداوند بترسید از خداوند و همیشه به فكر شرف خود باشید و مواظب كارهای خود باشید. چه می دانید. ای بندگان خدا، شاید در حین انجام گناه مرگ فرا رسد و جان گرفته خواهد شد و آن موقع در آخرت خواهند پرسید چه توشه ای دارید! و جای دروغ گفتن نیست چون خداوند آگاه است و از همه چیز بی نیاز!

پس بیایید به خود بنگریم و لحظه ای به فكر فرو رویم تا ببینیم این دنیا چیست و چه خواهد شد.

بیایید از خود بپرسیم آیا غیر از این دنیا، دنیای دیگری است آری، همان دنیای آخرت كه برای مسلمانان زندگی جاوید خواهد بود و برای كافران آتش جهنم!

مادرجان! اگر كه من شهید شدم نمردم بلكه به سرای جاوید رفتم همان سرایی كه دوباره خواهد آمد و به اعمال ما رسیدگی خواهند كرد به امید پیروزی مسلمین بر مستكبرین!

اطلاعاتی کلی در رابطه با موقعیت جغرافیایی چهرقان، پیش بینی آب و هوای آن و همچنین نقشه ماهواره ای چهرقان را می توانید از طریق لینک های زیر به دست آورید:

پیش بینی آب و هوا تا ۱۵ روز                    موقعیت و اطلاعات جزئی و مفید

موقعیت و اطلاعات کلی                            نقشه ماهواره ای گوگل

منابع:

خبرگزاری ایسنا

روزنامه جمهوری اسلامی

سایت ایران هیدرولوژی

و همین جا بگویم که بنده خواهان این کتاب و هر گونه اطلاعات شما در مورد روستای باستانی چهرقان هستم.