با اینکه زمستان امسال یکی از پربرف ترین زمستان های وفس بود و بارش برف تا چند روز قبل در وفس ادامه داشت، ولی طبق پیش بینی سایت هواشناسی بین المللی AccuWeather.com، در طی دهه محرم امسال هیچ گونه نزولات جوی از جمله برف و باران و تگرگ در وفس نخواهد بارید(فقط احتمال کمی بارش در شب اول محرم وجود دارد).

به طور کلی، هوای وفس طی دهه محرم آفتابی و کمی ابری خواهد بود و بادهای ملایمی حداکثر با سرعت 10 کیلومتر بر ساعت خواهد وزید. شب ها نیز آسمان مهتابی است و نسبت به دو هفته قبل بسیار گرمتر می باشد.

همانطور که در نمودار زیر مشاهده می کنید، در روزهای اول، دوم و سوم محرم(سمت چپ نمودار)، هوا کمی سرد است که به تدریج طی روزهای چهارم تا نهم محرم، گرمتر می شود(منحنی به سمت بالا منتقل شده). در این چند روز هوا آفتابی خواهد بود؛ نهایتا در انتهای دهه محرم، در روز عاشورا، هوا سردتر و آسمان ابری خواهد شد.

در ادامه حداکثر و حداقل دما و شرح هوای وفس طی دهه محرم ذکر گردیده است:

روز اول محرم

یکشنبه؛ اول بهمن

بالاترین دما در روز: 2-  درجه        پایین ترین دما در شب: 12-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در اکثر اوقات ابری است و باد ملایمی می وزد.

روز دوم محرم

دوشنبه؛ دوم بهمن

بالاترین دما در روز: 2-  درجه        پایین ترین دما در شب: 8-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان تا قسمتی آفتابی است. باد ملایمی می وزد.

روز سوم محرم

سه شنبه؛ سوم بهمن

بالاترین دما در روز: 2 درجه          پایین ترین دما در شب: 3-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در اکثر اوقات ابری است.باد ملایمی با سرعت 6 کیلومتر بر ساعت می وزد.

روز چهارم محرم

چهارشنبه؛ چهارم بهمن

بالاترین دما در روز: 6  درجه         پایین ترین دما در شب: 2-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در روز آفتابی و در شب مهتابی است. باد ملایمی می وزد.

روز پنجم محرم

پنج شنبه؛ پنجم بهمن

بالاترین دما در روز: 6  درجه         پایین ترین دما در شب: 2-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در روز تا قسمتی آفتابی و در شب مهتابی است. باد ملایمی می وزد.

روز ششم محرم

جمعه؛ ششم بهمن

بالاترین دما در روز: 5  درجه         پایین ترین دما در شب: 3-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در روز تا قسمتی آفتابی و در شب مهتابی است. باد ملایمی می وزد.

روز هفتم محرم

شنبه؛ هفتم بهمن

بالاترین دما در روز: 5  درجه         پایین ترین دما در شب: 3-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در روز تا قسمتی آفتابی و در شب مهتابی است. باد ملایمی می وزد.

روز هشتم محرم

یک شنبه؛ هشتم بهمن

بالاترین دما در روز: 5  درجه         پایین ترین دما در شب: 2-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در روز آفتابی و در شب مهتابی است. باد ملایمی می وزد.

روز نهم محرم؛ تاسوعا

دوشنبه؛ نهم بهمن

بالاترین دما در روز: 6  درجه         پایین ترین دما در شب: 2-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در روز آفتابی و در شب تا قسمتی ابری است. باد در روز با سرعت 6 و در شب با سرعت 15 کیلومتر بر ساعت می وزد.

روز دهم محرم؛ عاشورا

سه شنبه؛ دهم بهمن

بالاترین دما در روز: 6  درجه         پایین ترین دما در شب: 2-  درجه

شرح آب و هوا: آسمان در روز تا قسمتی آفتابی و در شب تا قسمتی ابری است. باد با سرعت 17 کیلومتر بر ساعت می وزد.

پی نوشت:

نتایج پیش بینی شده فوق، احتمالا در روزهای آتی تغییر پیدا کند و سایت هواشناسی، هوای وفس را گرمتر یا سردتر اعلام نمایید، اما مطمئنا می توانیم بگوییم که طی دهه محرم بارش سنگینی در وفس نخواهیم داشت.

امروز، جمعه 29 ماه ذیحجه سال 1427هجری قمری است. 291 (دویست و نود و یک) سال قبل در چنین روزی، چندین هزار نفر از مردم شیعه وفس و ساکنان برخی روستاهای تابعه وفس، به دست سپاهیان یغماگر افغان و سنیان درجزین (که از موصل عراق، به این منطقه کوچ داده شده بودند) به خاک و خون کشیده شدند.

قبلا در این پست وبلاگ، شرح کامل «واقعه وفس» را از کتاب «تاریخ اراک» نقل کرده ام. در اینجا به طور خلاصه عرض کنم که:

در سال های پایانی و انحطاط سلطنت خاندان بزرگ صفوی، کل ایران دچار هرج و مرج شد؛ سپاهیان وحشی افغان، عساکر سنی آل عثمان و روس ها، هر کدام قسمت هایی از ایران را مورد تاخت و تاز قرار داده و به غارت و تخریب پرداختند. افغان ها در نتیجه ی مصالحه با عثمانی ها، شهرهای همدان، اصفهان، اراک و محدوده های اطراف را تحت تسلط خود گرفتند و به غارت مردم آن مناطق پرداختند.

سال های حکومت افغان ها (از 1135 الی 1342 هجری قمری) در قسمت هایی از ایران، سال های سیه روزی و بدبختی مردم وفس بوده است. در روز دوشنبه، 29 ماه ذیحجه سال 1136 هجری قمری، گروهی از سپاهیان افغان به ریاست خانی پاشا، با راهنمایی سنی های درجزین، خود را به وفس می رسانند و با فتنه ای که یکی از همین سنییان، بلند می کند؛ طی چند روز، چندین هزار نفر از مردم وفس و روستاهای شیعه نشین تابعه آن را به خاک و خون می کشند.

شرح جزئی ماجرا از صبح دوشنبه تا روز جمعه:

صبح تا ظهر روز دوشنبه، 29 ذیحجه 1136هجری: حدود 10 هزار نفر از عساکر افغان به ریاست خانی پاشا از طریق گردنه وفس، با راهنمایی سنییان، خود را به وفس می رسانند.

عصر روز دوشنبه، 29 ذیحجه 1136 هجری: خانی پاشای سَگْ سردار لشکر(از ابیات ملامیرمحمدباقر در توصیف خانی پاشا)، با نیروهای خود، وفس را محاصره کرده و شروع به کشت و کشتار مردم وفس می نماید.

روز سه شنبه، 30 ذیحجه 1136 هجری: از عصر روز دوشنبه تا پایان روز سه شنبه، چند هزار نفر از مردم وفس کشته شدند.

روز چهارشنبه، 1 محرم 1137 هجری: لشکریان وحشی افغان و سنیان درجزین، در بیابان و دشت های منطقه وفس، به تعقیب و کشتار فراریان پرداختند.

روز پنج شنبه، 2 محرم 1137 هجری: قتل و غارت در این روز نیز ادامه یافت و به طور کلی در طی این چند روز در حدود 5000 نفر از مردم منطقه وفس از زن و مرد و کودک، به خاک و خون کشیده شدند.

 روز جمعه، 3 محرم 1137 هجری: در حدود 5000 اسیر از زنان و دختران، جمع آوری شد و عساکر افغان در معیت سنییان به طرف همدان حرکت کردند.

وفس و نواحی تابعه آن تا نزدیک به سه سال، محل عبور و مرور و ضابط نشین قوای آل عثمان بود.

این روز را به همه ی وفسی ها تسلیت می گویم

اشاره:

همانطور که قبلا گفته بودم، طی دهه محرم، نمایشگاهی در معرفی تاریخ و فرهنگ وفس در محل امامزاده اسماعیل وفس، برگزار خواهد شد. به درخواست مسئولین برگزاری این نمایشگاه، ویژه نامه ای در شرح مختصر ویژگی های تاریخی، جغرافیایی و اجتماعی وفس تهیه کردم که قرار است به بازدیدکنندگان از نمایشگاه داده شود.

مطالب این ویژه نامه در زیر آمده است:

وفس

روستای وفس در غرب کشور ایران، شمال غربی استان مرکزی و شمال شهرستان کمیجان قرار دارد.

منطقه وفس یکی از مناطق قدیمی و سکونت گاه مادها بوده است؛ در دوران اسلامی، این منطقه جزئی از ایالت جبال بود که عراق عجم نامیده می شد. وفس در طول تاریخ اسلامی مرکز استقرار و حکومت نایب الحکومه ها بود. در اولین تقسیمات جغرافیایی ایران در سال 1316 شمسی، منطقه وفس به عنوان یکی از بخش های شهرستان اراک در نظر گرفته شد. بخش وفس سه منطقه وفس، بزچلو و شراء را در بر می‏ گرفت. وفس تا سال 1382شمسی، بخش بود و در این سال، بخش وفس حذف و شهرستان کمیجان جای آن را گرفت[به لطف جمهوری اسلامی، در حال حاضر وفس فقط یک روستای بزرگ محسوب می شود].

طول جغرافیایی وفس: 49 درجه و 23 دقیقه از نصف النهار گرینویچ

عرض جغرافیایی وفس: 34 درجه و 51 دقیقه از خط استوا

جهت جغرافیایی: وفس دقیقا در راستای جنوب به شمال جغرافیایی قرار دارد. به عنوان مثال، گردنه ی وفس در جنوب و دشت انجمن در شمال قرار دارد.

توضیح مختصر ویژگی های وفس

مشخصات و ویژگی های طبیعی:

وفس، روستایی با توپوگرافی دره‏ای و آب و هوای معتدل کوهستانی است.

طول وفس(هوایی): طول و درازی وفس از ابتدای گردنه ی وفس تا انتهای دشت انجمن، در حدود 23 کیلومتر است.

عرض وفس(هوایی): عرض وفس در نقاط مختلف، متفاوت است؛ کمترین مقدار آن، 6 کیلومتر(در گردنه ی  وفس) و بیشترین مقدارش 13کیلومتر(در دشت انجمن) است.

وسعت وفس: وسعت وفس با طول 23 کیلومتر و عرض متوسط 10کیلومتر، 23 هزار هکتار یا 230 کیلومتر مربع است. وفس به تنهایی در حدود یک چهارم مساحت شهرستان کمیجان را تشکیل می دهد.

شکل وفس: با توجه به اختلاف کم طول و عرض وفس، می توانیم وفس را به صورت مستطیلی با عرض 10 و طول 23 کیلومتر در نظر بگیریم که در راستای جغرافیایی جنوب به شمال، کشیده شده است.

ارتفاع وفس از سطح دریا: بلندترین ارتفاع وفس، کوه قلنجه با ارتفاع 2750 متر در جنوب وفس و کمترین ارتفاع آن، محلی در دشت انجمن با ارتفاع  حدود 1550 متر است. در نتیجه، اختلاف ارتفاع در وفس در حدود 1200 متر می باشد. ارتفاع مناطق مسکونی وفس 2100 متر است.

اسامی و موقعیت بعضی ارتفاعات عمده وفس: هرچه از جنوب به سمت شمال می‏ رویم، ارتفاع کاهش می یابد. کوه قلنجه: ارتفاع 2750 متر در جنوب وفس؛ کوه هَرسهول: ارتفاع 2692 متر در جنوب وفس؛ کوه شاه نمیران: ارتفاع 2325 متر در غرب وفس؛ کوه دِزلی: ارتفاع 2500 متر در جنوب غربی وفس؛ کوه انجمن‏چای: ارتفاع 1973 متر در شمال شرقی وفس؛ کوه خشک دره: ارتفاع 2030 در شمال وفس؛ كوه بلاغ دره سی: ارتفاع 1648 در شمال وفس؛ کوه شنگه دره: جنوب غربی وفس؛ کوه سرقلعه: ارتفاع 2335 متر در جنوب وفس.

مراتع وفس: مراتع و بیابان های وفس در حدود 21 هزار هکتار می باشد. مراتع وفس جزو مراتع خوب و متوسط طبقه بندی می شود. اسامی بعضی از مراتع وفس: دُبرین(شمال)؛ کوسی قشلاق؛ اَلولان؛ قلنجه(جنوب شرقی)؛ اسماعیل شای دره؛ ارّان(مرکز وفس)؛ سیبر و چاکنار(غرب)؛ دره موشی(جنوب و جنوب غربی)؛ سنگزار؛ داران بَر؛ ییلاق؛ مانْ در؛ اَیوزی چاه.

باغات وفس: باغات وفس در میان دره ها ایجاد شده اند. طول باغات در حدود 10 کیلومتر می باشد و مساحتی در حدود 15 کیلومتر مربع دارد. اسامی باغات وفس: زِرین کریز؛ بالاین کریز؛ مَلکی بانَه؛ زِرین کوروَرَه؛ بالاین کوروَرَه؛ اِسپین؛ آخرِ دیوِ؛ دَرَه؛ بالوُبان؛ یم؛ دَرَه شیر؛ بٰالاین گِندادَرَه؛ ویی دانله؛ کاچان؛ بالاین سیااَسب؛ زِرین سیااَسب؛ مُسِیمییان؛ کَندووٰار؛ بُلاغی چالَه؛ مان تامبو؛ نِیدَر؛ اونووَر؛ کَرگَین؛ زِرین گِندادَرَه؛ مُوژدواه؛ شادییان؛ گولووَر؛ کوچَه یم؛ بَرهوشکَ آی؛ گَرِسکَ؛ دِندان هوتَه؛ سِلَ (باغ مراد)؛ میرزاقُلی خٰانییه؛ اَلولٰان؛ دَر اَبّای؛ سینَه مولای؛ بِن کَوَر؛ لِکَ؛ وَردَرو؛ اوُرَین؛ اوُدَر؛ کولوخٰانیه؛ خانیله.

زمین های کشاورزی وفس: زمین های قسمت شمالی روستا، که ارتفاع کمتری دارند و هموارتر می باشند، برای کشاورزی مناسب و مساعد هستند، اما به دلیل کمبود آب، به صورت دیم کشت می شوند. اسامی بعضی از زمین های کشاورزی وفس: سرعلی آباد؛ آبی در؛ زیزار؛ سَراوْنواران؛ شخان هُنگه؛ انجمن؛ آبی رنگ؛ گدوک فرک؛ دُبرین؛ فرهادی هُنگه؛ ارّان؛ کله تختی؛ گدوک چالمیان؛ مرزیله؛ سی در؛ چاه کنار؛ گا اُوْله؛ ییلاق؛ دِزلَ؛ کله رشتَکه؛ قلنجه؛ بن دَری؛ دوش اُشتر؛ سَیل آوْ تختی؛ مُوابی چال؛ داران بَر؛ سنگزار؛ کله میلی؛ پا ایوان گیره؛ سیدی اخراج؛ شورو؛ دَره گِرچی؛ گیزان پین؛ یعقوب جانی چال؛ باپور دره.

قنات های وفس: آب وفس از قنات و چشمه تامین می شود. روستای وفس، هشت رشته قنات دارد که همه ی آن ها در بخش جنوبی و از غرب به شرق کشیده شده اند. اسامی قنات های وفس:  قنات دوشاخه؛ قنات خیبر؛ قنات اسفین؛ قنات کیاسرعلیا؛ قنات گدوک؛ قنات کوروره؛ قنات آبرنگ؛ قنات آبدر.

حیات وحش در وفس: شرایط آب و هوایی و پوشش گیاهی مناسب، حیات وحش گسترده ای را در وفس پدید آورده است. بعضی از جانورانی که در حیات وحش وفس وجود دارند: گراز، گرگ، روباه، شغال، آهو، بزکوهی، کل، قوچ، میش، خرگوش، موش، سوسمار، مار، عقرب، مارمولک، لاک پشت، عقاب، شاهین، زاغ، انواع کلاغ، بلبل، قرقاول، کبک، کبوتر، اردک، کفترچاهی، کبوترکوهی، قمری، یاکریم، تیهو، جغد، گنجشک، بلدرچین، سار، پرستو، دارکوب، شانه بسر.

دامداری: در حال حاضر، در حدود 15000 راس انواع مختلف دام در وفس وجود دارد.

مشخصات و ویژگی های اجتماعی و انسانی:

مناطق مسکونی وفس: وسعت مناطق مسکونی وفس در حدود 4 کیلومتر مربع می باشد. در حدود 70 درصد خانه های وفس بر روی دامنه ی شمالی کوه سرقلعه قرار گرفته اند.

قدمت وفس: با توجه به نتایج تحقیقات محققان استان مرکزی (دهگان و محتاط) پیرامون وفس و سایر نقاط استان، وجود گویش باستانی در وفس، نزدیکی وفس به همدان(پایتخت دولت ماد)، شرایط نسبتا مناسب آب و هوایی برای زندگی، ساختار خانه های وفس، وجود کانال های زیرزمینی در وفس، یافت شدن سکه های ادوار مختلف تاریخ در وفس و ... ، می توان گفت که روستای وفس حداقل 3000 سال قدمت دارد.

معنی لغت وفس (vafs): بر اساس تحقیقات مرحوم استاد محتاط، 1) وفس یا ووس، تحریف شده یا دگرگون شده ی لغت ویس اوستائی، به معنی دهكده و روستا می باشد و 2) با توجه به متون اوستائی و پهلوی و سبك شناسی بهار و گویش زبان تاتی در منطقه، که این زبان بنا بر تحقیق زبان شناسان شاخه ای از زبان مادی است، بدون شك می توان پنداشت که وفس همان ویس زبان مادی و اوستائی به معنی دهكده، ملك اربابی، عشیره و تبار و خانه و خانمان می باشد.

اسامی محله های وفس: محله ی دونَ (مسجد صاحب الزمان-عج-)؛ محله ی خِیوَرْ (مسجد جامع خیبر)؛ محله ی مانْدارانْ (مسجد امام حسین-ع-)؛ محله ی مانْدِی مَزَنْ (مسجد حضرت فاطمه-سلام اله علیها)؛ محله ی مانْدِی ویلْجَ (مسجد جامع امام صادق-ع-)؛ محله ی باغْچِمیرانْ (مسجد حضرت ابوالفضل-ع-)؛ محله ی  دارانْ (مسجد امام رضا-ع-)؛ محله ی رو (مسجد امام حسین-ع-)؛ محله ی مامَرَّ (مسجد امام حسین-ع-)؛ محله ی دُلی اَمَّدْ (مسجد موسی بن جعفر-ع-)؛ محله ی دَرْوازَه(مسجد حضرت علی-ع-)؛ محله ی سِیدانْ مَلَ (مسجد برقلعه).

گویش وفسی (vafsi language): بر اساس تحقیقات زبان شناسان، گویش وفسی، شاخه ای از زبان تاتی(مادی) می یاشد. زبان تاتی(ماد) زبان رسمی «حکومت ماد» بوده است که در حدود 3000 سال قبل، در محوطه ی وسیعی از ایران مرکزی حکومت می کردند. بنابراین، گویش وفسی و به طور کلی زبان تاتی(مادی) در حدود 3000 سال قدمت دارد. در نتیجه ی تحقیقات و مطالعات پروفسور دونالد استیلو، دانشمند زبان شناس آمریکایی و سایر محققان فارسی زبان، گویش وفسی یکی از شناخته شده ترین گویش های ایرانی است و در تحقیقات مختلف زبان شناسی، به نتایج تحقیقات گویش وفسی، استناد می شود. بعضی آثاری که تا به حال پیرامون گویش وفسی تالیف شده اند: 1) کتاب «گویش های وفس، تفرش و آشتیان»: محمد مقدم(استاد زبان اوستا و فارسی باستان)؛ شماره 11 مجله ایران کوده؛ سال 1328 شمسی. 2) کتاب «Vafsi Folk Tales»(داستان های قومی مردم وفس)؛ پروفسور دونالد استیلو؛ زبان انگلیسی؛ سال 2004؛ 300 صفحه. 3) مقاله «برخی باورها و ضرب المثل های مردم وفس»؛ عزیزالله سمیعی؛ فصلنامه راه دانش؛ شماره مسلسل 9؛ بهار و تابستان 1378؛ انتشار: زمستان 1380. 4) مقاله «هماهنگی در سه زبان غربی ایران: وفسی، فارسی و گیلکی»؛ دونالد استیلو؛ زبان انگلیسی؛ سال 2004؛ 60 صفحه.

شخصیت ها و مشاهیر وفس: ملا میرمحمدباقر بن ‏میرفاضل وفسی (در حدود 300 سال قبل، زندگی می کرده است)؛ سید مبین حسینی وفسی(نامشخص، وفس - 1270 قمری، قم)؛ میرزا رفیع رفیعا(نامشخص - 1288 قمری)؛ شهید سید عبدالحمید سجادی وفسی(اولین شهید انقلاب مشروطیت ایران)(نامشخص، وفس - 1285 شمسی، تهران)؛ میرزا ابوالقاسم وفسی عراقی، معروف به حاجی میرزا(در حدود 100 سال قبل زندگی می کردند)؛ میرزا محمد حسین همافر عراقی(1265 قمری، وفس - 1307 شمسی، اراک)؛ حضرت آیت اله العظمی شیخ عبدالنبی عراقی وفسی(ره)(1308 قمری، وفس - 1344 شمسی، قم)؛ علی قلی خان دارابی؛ حاج محمد خان دارابی(پزشک حاذق)؛ میرزا محمد آقا سجادی(1276 شمسی، وفس - 1365، وفس)؛ ملا رمضان علی بادینلو(1295شمسی، وفس - 1379 شمسی، وفس)؛ شیخ احمدآقا انصاری؛ شیخ محمدرضا ظهیری؛ شیخ مهدی ظهیری؛ دکتر فریدون دارابی(متخصص قلب).

شخصیت های علمی و فرهنگی معاصر وفسی: استاد عزیزالله سمیعی(محقق تاریخ استان مرکزی)(1329 شمسی، وفس)؛ علی باباجانی(شاعر و نویسنده)(1352 شمسی، وفس)؛ مریم سقلاطونی(شاعر و نویسنده)(1354 شمسی، وفس)؛ دکتر علی دارابی(دکترای تاریخ و فعال سیاسی)؛ دکتر علیرضا باریکلو(دکترای حقوق)؛ دکتر محمود ظهیری(دکترای مدیریت مالی)؛ دکتر محمد اسماعیل دارابی (متخصص بیهوشی)؛ آقای اشراق(وکیل پایه یک دادگستری)؛ غلامرضا ملایی(نویسنده).

طبق سنت چندین ساله، گروه تعزیه خوانی قمر بنی هاشم(ع) وفس، طی دهه محرم تعزیه خوانی می کند. این گروه در صورت مناسب بودن شرایط آب و هوایی، در هر روز یک یا دو مرتبه به اجرای نمایش تعزیه خواهد پرداخت.

اجرای نمایش تعزیه، قسمت مهمی از آیین های برگزاری عزاداری محرم در وفس می باشد. وفسی ها در شب های محرم، در مساجد وفس به سینه زنی و نوحه خوانی می پردازند و روزهای محرم را به تماشای نمایش تعزیه سپری می کنند. اجرای نمایش تعزیه تا روز هشتم محرم در محله های مختلف وفس از جمله، ماندارانْ، خِیبَر، دولی اَمَّد و ... ادامه پیدا می کند و سپس تعزیه نهایی که داستان «عاشورا» است در ظهر روز عاشورا در میدان وسیع محله مانداران و در حضور همه ی وفسی ها برگزار می گردد. تعزیه ظهر عاشورا، به دلیل نمایش واقعه شهادت امام حسین(ع) و همچنین حضور همه ی جمعیت وفس، یکی از جذاب ترین تعزیه ها در هر سال می باشد.

در حال حاضر، حدود 30 نفر که اکثرا وفسی هستند، در گروه تعزیه خوانی قمر بنی هاشم(ع) وفس(گروه تعزیه محله مانداران)، فعالیت می کنند. این گروه در طی سال، خصوصا دهه محرم و روز 28 صفر(روز حاجی رضوان)، به تعزیه خوانی در وفس و قم می پردازد. گروه تعزیه وفس با دارا بودن 40 نسخه تعزیه، قابلیت نمایش تعزیه با داستان های مختلف از جمله، «عاشورا»، «حضرت عباس(ع)»، «حضرت علی اکبر(ع)»، «حُرّ ابن ریاحی»، «حضرت قاسم(ع)»، «بازار شام»، «شهادت دوطفلان مسلم»، «شهادت حضرت مسلم(ع)»، «شهادت دوطفلان زینب»، «شهادت حضرت زهرا(س)»، «شهادت امام رضا(ع)» و ... را داراست (بعضی داستان ها، به چند سبک متفاوت اجرا می شود).

در دهه اول محرم سال جاری، نمایشگاهی تحت عنوان «نمایشگاه عاشورا» که به معرفی تاریخ و فرهنگ، علما و روحانیون، تعزیه خوانان و شهدای وفس می پردازد در محل امامزاده اسماعیل(ع) وفس برگزار می شود.

در این نمایشگاه برخی از ابزار آلات زندگی روستایی از جمله «آسیاب آبی»، «تنور نان پزی» و ... و وسایل کشاورزی از جمله گاو آهن(به وفسی، گِسِّنْ)، خرمن کوب(به وفسی، جَلْجَل)، خیش(به وفسی، اُوْجارْ) و ... بازسازی، شبیه سازی و در معرض نمایش قرار داده شده است. همچنین تعدادی از صنایع دستی وفس همچون گیوه، قالی، جاجیم و نمد، به همراه وسایل لازم برای تولید آن ها در این برنامه به نمایش گذاشته می شود.

نمایش کارهای هنری هنرمندان وفسی در قالب خطاطی، تابلوی نقاشی، عکس، بازسازی صحنه هایی از واقعه کربلا در روز عاشورا(در اندازه کوچک)، نمایش تصاویر شهدای وفس و نمایش تصاویر و اسامی بعضی از تعزیه خوانان و علمای وفس در طی قرن اخیر از دیگر قسمت های این نمایشگاه می باشد.

در نمایشگاه عاشورا، علاوه بر نمایش موارد فوق، دو لوح فشرده حاوی اطلاعاتی به شرح زیر، تهیه شده و در دسترس بازدیدکنندگان قرار داده می شود:

 لوح فشرده 1 حاوی حدود ۱۵۰ تصویر از مناظر و چشم اندازهای زیبای وفس.

 لوح فشرده 2 حاوی حدود ۴۰۰ ضرب المثل وفسی به همراه معنای فارسی و تلفظ آن ها.

همچنین بروشوری در قطع A4 که حاوی اطلاعات بسیار مختصری از وفس است، به بازدیدکنندگان از نمایشگاه اهدا می شود. تهیه مطالب این بروشور به عهده بنده بوده است. طی روزهای آینده این مطالب را در وبلاگ منتشر خواهم کرد.

این نمایشگاه از روز اول محرم تا پایان روز ۱۰ محرم (روز عاشورا) و از ساعت یک بعد از ظهر تا زمان نماز مغرب و عشاء، پذیرای علاقه مندان خواهد بود.

محل برگزاری نمایشگاه: روستای وفس، محله دونَ، امامزاده اسماعیل(ع) وفس

مسئولین اصلی برگزاری نمایشگاه عبارتند از آقایان مهدی بادینلو(معلم مدرسه ابتدایی شهر کمیجان)، رضا انصاری(معلم مدرسه راهنمایی شهدای وفس) و محمد حسن نجفی.

در سال گذشته نیز نمایشگاهی تحت عنوان «راهیان مکتب شهادت» در همین زمان و مکان برگزار شد و بنده در این پست وبلاگ مطالب خلاصه ای پیرامون آن نوشتم که حاوی ۱۶ عکس از آن نمایشگاه بود.

39 تصویر مختلف از عزاداری وفسی ها در بعضی مساجد وفس (متاسفانه از همه مساجد، تصویر ندارم) مربوط به سال های مختلف، در زیر آمده است. کیفیت پایین تصاویر به علت تهیه آن ها از روی فیلم می باشد. کار فیلمبرداری و تهیه تصاویر توسط دوست گرامی، آقای سید سعید سجادی، انجام شده است.

بیشتر از چند روز به ماه محرم باقی نمانده است و با توجه به اهمیت بسیار زیادی که ماه محرم و خصوصا دهه اول محرم برای وفس و وفسی ها دارد، تصمیم گرفتم تا قبل از شروع محرم امسال، پست هایی مربوط به این ماه و دهه در وبلاگ درج نمایم.

وفس و به طور کلی اکثر روستاهای ایران، در دهه اول محرم حال و هوای خاصی دارند؛ شاید بتوان گفت که در این دهه روستاها به نوعی زنده می شوند، چرا که افراد متعلق به هر روستا، برای برگزاری مراسم عزاداری به روستای خود می روند و مراسم های مختلف این دهه را متناسب با فرهنگ و آیین خود برگزار می نمایند.

سال گذشته، ۵ مطلب پیرامون محرم وفس در وبلاگ نوشتم:

1. ماه محرم شد دلها پُر از غم شد
2. پیش بینی آب و هوا در محرم
3. آیین برگزاری مراسم عزاداری امام حسین(ع) در وفس
4. در روزهای تاسوعا و عاشورا، در وفس باران می آید
5. تصاویر محرم در وفس

امسال نیز چند پست در موضوعات زیر خواهم نگاشت:

1. برگزاری نمایشگاه معرفی وفس در دهه اول محرم
2. پیش بینی آب و هوای وفس
3. اجرای تعزیه
4. تصاویر عزاداری در وفس مربوط به سال های گذشته

علاقه مندان برای آشنایی با آیین برگزاری عزاداری دهه محرم در وفس می توانند همان مطلب نسبتا کاملی را که سال گذشته نوشتم، مطالعه نمایند.

آیین برگزاری مراسم عزاداری امام حسین(ع) در وفس 

همچنین ذکر این مطلب نیز لازم است که، تعداد نسبتا زیادی از وفسی های ساکن شهرهای تهران، قم، کرمان، اراک، تفرش، خمین و ...، به دلایلی، برای برگزاری مراسم محرم به وفس نمی روند و در همان محل سکونت خود و با حضور در مساجد، حسینیه ها و هیئت های عزاداری متعلق به وفسی ها، به عزاداری برای امام حسین (ع) می پردازند که لازم است اخبار آنها نیز به طور کامل تحت پوشش قرار گیرد، ولی این مهم در حال حاضر امکان پذیر نمی باشد؛ با این وجود اگر اطلاعاتی به دستم رسید در وبلاگ منتشر خواهم کرد.

عوامل یکی از برنامه های گردشگری شبکه یک سیما، تحت عنوان «اقتصاد گردشگری»، در نظر دارند فیلم کوتاهی از وفس، تهیه کرده و در برنامه خود نمایش دهند.

گروه 4 نفره فیلمبرداری این برنامه، امروز(چهارشنبه، 20 دی) ساعت 9 صبح در وفس حضور پیدا کردند و تا ساعت 3 بعد از ظهر مشغول تهیه فیلم و عکس از مناظر و چشم اندازهای مختلف وفس بودند.

مسیر فیلمبرداری این گروه عبارت بود از: گردنه وفس، امامزاده حاج رضوان وفس(از روی گردنه و پایین کوه)، گَدوکْ، باغ کورْوَرَه، محله دونَ، محله ماندی ویلجَ، محله مانداران و خانه های آن، در انتها گروه فیلمبرداری به طرف باغ نیدَر حرکت کردند و در مسیر و در خود باغ که در حال حاضر پوشیده از برف است، فیلمبرداری نمودند.

علاوه بر فیلم تهیه شده از وفس، مصاحبه ای با آقای حسینی، مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری استان مرکزی، در موضوع جنبه های اقتصادی گردشگری روستایی و همچنین مصاحبه ی دیگری با استاد عزیزالله سمیعی (در روز پنج شنبه و در خمین) پیرامون ویژگی های مختلف جغرافیایی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی وفس، انجام خواهد شد.

جناب آقای مهندس محمود رضا طالبی، همشهری گرامی وفسی، این اطلاعات را در اختیار بنده قرار دادند و اعلام کردند که این گروه بعد از انجام تدوین و مونتاژ فیلم های تهیه شده، آن را در برنامه خود پخش خواهند کرد. زمان دقیق پخش این فیلم در حال حاضر مشخص نمی باشد، اما احتمالا در بعد از ظهر یکی از روزهای جمعه ماه بهمن از شبکه یک سیما پخش خواهد شد.

زمان دقیق پخش این فیلم را در روز یا هفته های آینده اعلام خواهد کرد.

آقای طالبی به همراه گروه فیلمبرداری، روز گذشته از تهران به اراک رفته بودند و بعد از سپری کردن شب در اراک، صبح امروز به طرف وفس حرکت کردند. پس از اتمام فیلمبرداری از وفس، گروه به شهر اراک بازگشت و روز پنج شنبه نیز برای انجام مصاحبه با استاد سمیعی به خمین خواهد رفت. آقای طالبی و گروه همراه، احتمالا در عصر پنج شنبه به تهران باز می گردند.

آب و هوای وفس در چند روز گذشته و همچنین امروز، آفتابی و نسبتا گرم بود.

در انتها از طرف خودم و سایر علاقه مندان وفس از جناب آقای مهندس طالبی بابت تامین شرایط سفر این گروه به وفس، تشکر می کنم.

مردم شیعه وفس همانند سایر ایرانیان، عید غدیر را بسیار گرامی می دارند. وفسی ها، «عید غدیر» را «عید علی» نیز می گویند و به طور کلی عید غدیر بعد ازعید باستانی نوروز مهمترین و با ارزش ترین عید در نزد مردم وفس است. شور و حال وصف ناپذیری که در این عید وجود دارد در اعیاد دیگر همچون فطر و قربان دیده نمی شود که می توان دو دلیل برای آن ذکر کرد: 1) عشق و علاقه و اعتقاد فراوان وفسی ها به حضرت علی (ع) و ائمه اطهار و 2) وجود سادات بی شمار در محله های مختلف وفس.

همه ی افراد سعی می کنند در این روز پاکیزه تر باشند؛ خود را معطر به بهترین عطر ها می نمایند و با چهره ای خندان و شادمان به دید و بازدید می پردازند. در صبح و عصر روز عید، مردم به دیدار سادات می روند و این روز عزیز و واقعه بزرگ را به آنها تبریک می گویند، سادات نیز ضمن پذیرائی با شربت و شیرینی و اهداء هدیه ای به رسم یاد بود از میهمانان قدردانی می نمایند.

بعضی سال ها، در شب عید غدیر در مساجد وفس، مراسم جشن و سرور و مولودی خوانی برپاست و گاهی اوقات در روز عید نیز مراسم مولودی خوانی برگزار می شود و از حاضرین با شربت و شیرینی و یا نهار پذیرایی می گردد.

به طور کلی آیین روز عید غدیر در وفس، متفاوت با سایر نقاط ایران نمی باشد و شاید تنها تفاوت یا مشخصه ی بارز آن، همانطور که در بالا ذکر شد، وجود سادات بی شمار در محله های مختلف وفس می باشد. به طور تقریبی حدود یک سوم جمعیت وفس را سادات تشکیل می دهند و این نسبت تا جایی که ذهن و سینه ی پیرمردان و پیرزنان وفسی اجازه می دهد، به همین اندازه بوده است. از قدیم الایام دو محله از دوازده محله ی وفس، اجماعا سادات نشین بوده اند و در سایر محله ها نیز کم و بیش خانواده های سید، زندگی می کنند. محله ی «خیبر» با آن مسجد زیبا و تاریخی اش و «سیدان مَلَ(یعنی: محله ی سیدان)» اسامی دو محله ی اجماعا سادات نشین وفس می باشد. سیدهای وفس از طبقات مختلف اجتماعی هستند و نام های فامیلی گوناگونی دارند.

نام های فامیلی سادات وفس

یکی دیگر از عجایب و شگفتی های وفس، تعدد و گوناگونی نام های خانوادگی وفسی ها می باشد. طبق لیستی که بنده از نام های خانوادگی گردآوری کرده ام، در حدود 150 نام خانوادگی مختلف در وفس وجود دارد. علاوه بر نام های خانوادگی، تعداد اسامی مردان و زنان نیز بسیار گسترده، عجیب و جالب می باشد.

به طور کلی بحث های گوناگونی پیرامون تعداد و تنوع اسامی و نام های خانوادگی در وفس وجود دارد که در فرصت های آتی با انجام تحقیقات بیشتر به آنها خواهیم پرداخت.

نام های خانوادگی سادات وفسی نیز گوناگون و متعدد می باشد. لغات «سجادی»، «میری»، «حسینی»، «نبوی»، «مدنی»، «صیفی» و «اَرماینده»، عمده ترین نام های خانوادگی سادات وفس می باشد (احتمالا چند نام فامیلی دیگر وجود دارد). همانگونه که در بالا ذکر شد اکثر سادات وفسی در دو محله «خیبر» و «سیدان مَلَ» سکونت دارند و در سایر محلات نیز خانواده های سادات زندگی می کنند.

عید قربان در وفس

روز چهارشنبه همین هفته، خبرگزاری ایسنا خبری را با عنوان «